Ψυχική Υγεία · Ψυχοθεραπεία

Συστημική Ψυχοθεραπεία: τι είναι, πώς λειτουργεί και σε ποιους ταιριάζει

Σε 30 δευτερόλεπτα

Τι να κρατήσεις

1

Η Συστημική Ψυχοθεραπεία βλέπει τον άνθρωπο μέσα στο πλαίσιο των σχέσεων και των συστημάτων στα οποία συμμετέχει: οικογένεια, ζευγάρι, φίλοι, εργασία και κοινωνικό περιβάλλον.

2

Δεν απευθύνεται μόνο σε οικογένειες ή ζευγάρια. Μπορεί να γίνει κανονικά και ως ατομική ψυχοθεραπεία.

3

Αντί να αναζητά αποκλειστικά «ποιος φταίει», εξετάζει τους κύκλους αλληλεπίδρασης που δημιουργούνται ανάμεσα στους ανθρώπους και συντηρούν ένα πρόβλημα.

4

Χρησιμοποιεί εργαλεία όπως κυκλικές ερωτήσεις, γενεόγραμμα, επαναπλαισίωση και διερεύνηση σχέσεων και ρόλων, με στόχο να δημιουργηθούν νέοι τρόποι κατανόησης και αλληλεπίδρασης.

Η Συστημική Ψυχοθεραπεία είναι μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που αντιμετωπίζει τον άνθρωπο όχι ως ένα απομονωμένο άτομο, αλλά ως μέρος πολλών διαφορετικών συστημάτων.

Αυτά μπορεί να είναι:

  • η οικογένεια,
  • η σχέση,
  • οι φιλίες,
  • η εργασία,
  • η κοινότητα,
  • το κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον.

Η βασική ιδέα είναι απλή:

Η συμπεριφορά και τα συναισθήματά μας επηρεάζονται από τις σχέσεις μας και ταυτόχρονα επηρεάζουν τις σχέσεις αυτές.

Έτσι, όταν εμφανίζεται ένα πρόβλημα, η συστημική προσέγγιση δεν εξετάζει μόνο:

«Τι συμβαίνει μέσα σου;»

Αλλά και:

«Τι συμβαίνει ανάμεσά σας;»

«Τι συμβαίνει πριν και μετά από αυτή τη συμπεριφορά;»

«Πώς αντιδρούν οι άλλοι;»

«Πώς η δική τους αντίδραση επηρεάζει ξανά εσένα;»

Τι σημαίνει «σύστημα» στην ψυχοθεραπεία;

Ένα σύστημα είναι ένα σύνολο ανθρώπων που συνδέονται μεταξύ τους και επηρεάζουν ο ένας τον άλλο.

Μια οικογένεια είναι σύστημα.

Ένα ζευγάρι είναι σύστημα.

Αλλά μπορεί να είναι σύστημα και:

  • μια ομάδα,
  • ένας εργασιακός χώρος,
  • ένα κοινωνικό δίκτυο.

Στη συστημική σκέψη, όταν αλλάζει ένα μέρος του συστήματος, συχνά αλλάζουν και οι αντιδράσεις των υπόλοιπων μελών.

Για παράδειγμα:

Ένας σύντροφος αισθάνεται ότι ο άλλος απομακρύνεται.

↓

Ζητά συνεχώς περισσότερη επιβεβαίωση.

↓

Ο άλλος αισθάνεται πίεση.

↓

Απομακρύνεται περισσότερο.

↓

Ο πρώτος φοβάται περισσότερο την απόρριψη.

↓

Ζητά ακόμη περισσότερη επιβεβαίωση.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι:

«Ποιος ξεκίνησε;»

Αλλά:

«Πώς δημιουργείται και διατηρείται αυτός ο κύκλος;»

Η βασική διαφορά της συστημικής προσέγγισης

Πολλές φορές προσπαθούμε να εξηγήσουμε μια δυσκολία με γραμμικό τρόπο.

Για παράδειγμα:

«Εκείνος φωνάζει επειδή είναι θυμωμένος.»

Η συστημική θεραπεία μπορεί να εξετάσει μια πιο κυκλική εικόνα:

Εκείνος αισθάνεται ότι δεν ακούγεται → φωνάζει → η σύντροφός του απομακρύνεται → εκείνος αισθάνεται ακόμη περισσότερο ότι δεν ακούγεται → φωνάζει περισσότερο.

Δεν σημαίνει ότι:

«κανείς δεν έχει ευθύνη».

Σημαίνει ότι προσπαθούμε να δούμε ολόκληρο το μοτίβο και όχι μόνο ένα μεμονωμένο γεγονός.

Γραμμική και κυκλική σκέψη

Αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες έννοιες της συστημικής θεραπείας.

Γραμμική σκέψη

«Ο Α κάνει Χ και για αυτό ο Β κάνει Υ.»

Κυκλική σκέψη

«Ο Α επηρεάζει τον Β, ο Β αντιδρά και αυτή η αντίδραση επηρεάζει ξανά τον Α.»

Οι σχέσεις συνήθως λειτουργούν περισσότερο σαν κύκλοι παρά σαν ευθείες γραμμές.

Πρέπει να έρθει όλη η οικογένεια στη συστημική θεραπεία;

Όχι.

Αυτό είναι ένας από τους συχνότερους μύθους.

Η Συστημική Ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνει:

  • ατομικά,
  • με ζευγάρι,
  • με οικογένεια,
  • με γονείς,
  • με διαφορετικούς συνδυασμούς μελών.

Κάποιος μπορεί επομένως να κάνει ατομική συστημική ψυχοθεραπεία και να εξετάζει:

  • σχέσεις,
  • οικογενειακά μοτίβα,
  • ρόλους,
  • όρια,
  • τρόπους επικοινωνίας.

Δεν χρειάζεται να βρίσκεται όλη η οικογένεια μέσα στο δωμάτιο για να γίνει συστημική δουλειά.

Πώς είναι η ατομική συστημική ψυχοθεραπεία;

Σε μια ατομική συνεδρία μπορεί να συζητήσεις:

  • τη σχέση με τον σύντροφό σου,
  • τη σχέση με τους γονείς,
  • παλιά οικογενειακά μοτίβα,
  • δυσκολίες στη δουλειά,
  • φιλίες,
  • τον τρόπο με τον οποίο αντιδράς στις συγκρούσεις.

Ο θεραπευτής μπορεί να σε βοηθήσει να δεις όχι μόνο:

«τι αισθάνομαι;»

αλλά και:

«τι συμβαίνει στις σχέσεις μου όταν αισθάνομαι έτσι;»

Για παράδειγμα:

Όταν φοβάμαι ότι θα με εγκαταλείψουν, ζητώ περισσότερη επιβεβαίωση.

↓

Όταν ζητώ συνεχώς επιβεβαίωση, ο άλλος αισθάνεται πίεση.

↓

Όταν απομακρύνεται, ο φόβος εγκατάλειψης γίνεται ακόμη μεγαλύτερος.

Αυτό είναι ένα τυπικό παράδειγμα κυκλικής διερεύνησης.

Σε τι βοηθά η Συστημική Ψυχοθεραπεία;

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές διαφορετικές δυσκολίες.

Ιδιαίτερα όταν ένα πρόβλημα συνδέεται έντονα με:

  • σχέσεις,
  • οικογενειακές δυναμικές,
  • επικοινωνία,
  • ρόλους,
  • σημαντικές αλλαγές ζωής.

Μπορεί να βοηθήσει σε:

  • προβλήματα σχέσεων,
  • επαναλαμβανόμενους καβγάδες,
  • δυσκολίες ζευγαριού,
  • οικογενειακές συγκρούσεις,
  • δυσκολίες γονέων και παιδιών,
  • πένθος,
  • χωρισμό,
  • μεγάλες μεταβάσεις ζωής,
  • άγχος,
  • κατάθλιψη,
  • προβλήματα επικοινωνίας.

Η συστημική θεραπεία μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ως μέρος της αντιμετώπισης πιο σύνθετων ψυχικών δυσκολιών σε συνδυασμό με άλλες μορφές θεραπείας ή ψυχιατρική φροντίδα.

Συστημική Ψυχοθεραπεία για ζευγάρια

Η συστημική προσέγγιση έχει ισχυρή σχέση με τη θεραπεία ζεύγους.

Ο θεραπευτής δεν λειτουργεί συνήθως σαν:

«δικαστής που αποφασίζει ποιος έχει δίκιο».

Προσπαθεί να καταλάβει:

  • πώς επικοινωνεί το ζευγάρι,
  • ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται,
  • τι σημαίνει η συμπεριφορά του ενός για τον άλλο,
  • ποιες ανάγκες υπάρχουν πίσω από τις συγκρούσεις.

Παράδειγμα θεραπείας ζεύγους

Η Μαρία παραπονιέται ότι ο Νίκος δεν μιλάει ποτέ για τα συναισθήματά του.

Όσο περισσότερο τον πιέζει:

«Πες μου τι νιώθεις.»

ο Νίκος αποσύρεται.

Η Μαρία αισθάνεται:

απόρριψη.

Έτσι τον πιέζει περισσότερο.

Ο Νίκος βιώνει μεγαλύτερη πίεση και αποσύρεται ακόμη περισσότερο.

Η συστημική θεραπεία μπορεί να βοηθήσει το ζευγάρι να δει ότι:

το πρόβλημα δεν είναι απλώς «ο Νίκος δεν μιλάει».

Υπάρχει ένας κύκλος πίεσης και απόσυρσης που τροφοδοτείται και από τους δύο.

Συστημική Οικογενειακή Θεραπεία

Η οικογενειακή θεραπεία είναι μία από τις βασικές εφαρμογές της συστημικής προσέγγισης.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

  • γονείς,
  • παιδιά,
  • αδέλφια,
  • άλλα σημαντικά μέλη της οικογένειας.

Ο στόχος μπορεί να είναι:

  • καλύτερη επικοινωνία,
  • αντιμετώπιση συγκρούσεων,
  • κατανόηση διαφορετικών οπτικών,
  • προσαρμογή σε αλλαγές,
  • ενίσχυση των υποστηρικτικών δυνατοτήτων της οικογένειας.

Η συστημική θεραπεία κατηγορεί την οικογένεια;

Όχι.

Η σύγχρονη συστημική θεραπεία δεν έχει στόχο να πει:

«φταίνε οι γονείς».

Ούτε θεωρεί ότι κάθε ψυχολογικό πρόβλημα:

«προκαλείται από την οικογένεια».

Εξετάζει περισσότερο:

  • πώς αλληλεπιδρούν οι άνθρωποι,
  • ποια νοήματα έχουν δημιουργηθεί,
  • τι μοτίβα συντηρούνται.

Η οικογένεια μπορεί να αποτελεί:

  • πηγή δυσκολίας,

αλλά και:

  • πολύ σημαντική πηγή υποστήριξης και αλλαγής.

Η συστημική θεραπεία θεωρεί ότι «φταίνε όλοι»;

Όχι.

Αυτό είναι επίσης λάθος.

Το να εξετάζουμε έναν κύκλο αλληλεπίδρασης δεν σημαίνει ότι:

όλοι έχουν ίση ευθύνη για όλα.

Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις:

  • κακοποίησης,
  • βίας,
  • εξαναγκασμού,

δεν είναι κατάλληλο να λέμε:

«και οι δύο δημιουργείτε τον κύκλο».

Η ευθύνη για μια κακοποιητική πράξη ανήκει σε εκείνον που την πραγματοποιεί.

Η συστημική σκέψη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να εξαφανίζεται η προσωπική ευθύνη.

Ποιες τεχνικές χρησιμοποιεί η Συστημική Ψυχοθεραπεία;

Η συστημική θεραπεία περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές σχολές και μοντέλα.

Δεν υπάρχει μία μοναδική τεχνική.

Ορισμένα εργαλεία όμως χρησιμοποιούνται συχνά.

1. Κυκλικές ερωτήσεις

Οι κυκλικές ερωτήσεις είναι από τα πιο χαρακτηριστικά εργαλεία.

Αντί να ρωτήσει:

«Γιατί θυμώνεις;»

ο θεραπευτής μπορεί να ρωτήσει:

«Όταν θυμώνεις, τι κάνει συνήθως ο σύντροφός σου;»

και μετά:

«Όταν εκείνος απομακρύνεται, τι συμβαίνει μέσα σου;»

ή:

«Αν ρωτούσαμε το παιδί σας ποιος ανησυχεί περισσότερο όταν τσακώνεστε, τι πιστεύετε ότι θα έλεγε;»

Οι ερωτήσεις αυτές βοηθούν να δούμε:

  • σχέσεις,
  • αλληλεπιδράσεις,
  • διαφορετικές οπτικές.

2. Γενεόγραμμα

Το γενεόγραμμα μοιάζει με:

οικογενειακό δέντρο,

αλλά περιλαμβάνει πολύ περισσότερες πληροφορίες.

Μπορεί να καταγράφει:

  • οικογενειακές σχέσεις,
  • χωρισμούς,
  • γάμους,
  • απώλειες,
  • συγκρούσεις,
  • σημαντικά γεγονότα,
  • επαναλαμβανόμενα μοτίβα.

Μπορεί έτσι να φανεί, για παράδειγμα:

ότι σε τρεις γενιές οι άνδρες της οικογένειας αποφεύγουν συστηματικά τη συναισθηματική έκφραση.

Δεν σημαίνει ότι:

«όλα είναι προκαθορισμένα».

Το γενεόγραμμα βοηθά να γίνουν ορατά μοτίβα που ίσως δεν είχαμε συνδέσει.

3. Επαναπλαισίωση – Reframing

Η ίδια συμπεριφορά μπορεί να αποκτήσει διαφορετικό νόημα.

Για παράδειγμα:

«Η μητέρα μου με παίρνει δέκα φορές τηλέφωνο επειδή θέλει να με ελέγχει.»

Μια πιθανή διερεύνηση μπορεί να είναι:

«Θα μπορούσε αυτή η συμπεριφορά να συνδέεται και με άγχος ή φόβο απώλειας;»

Η επαναπλαισίωση δεν σημαίνει:

«η συμπεριφορά είναι σωστή».

Σημαίνει ότι εξετάζουμε αν υπάρχει και άλλος τρόπος να την κατανοήσουμε.

4. Διερεύνηση ρόλων

Σε μια οικογένεια μπορεί να δημιουργούνται άτυποι ρόλοι.

Για παράδειγμα:

  • «ο δυνατός»,
  • «ο υπεύθυνος»,
  • «το προβληματικό παιδί»,
  • «ο ειρηνοποιός».

Ο άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να λειτουργεί σύμφωνα με έναν ρόλο που έχει πάρει εδώ και χρόνια.

Η θεραπεία μπορεί να διερευνήσει:

«Τι συμβαίνει αν σταματήσεις να είσαι πάντα αυτός που κρατά όλους τους άλλους όρθιους;»

5. Διερεύνηση ορίων

Οι οικογένειες και τα ζευγάρια έχουν:

  • όρια,
  • κανόνες,
  • προσδοκίες.

Μερικές φορές τα όρια μπορεί να είναι:

  • πολύ άκαμπτα,
  • πολύ συγχωνευμένα,
  • ασαφή.

Για παράδειγμα:

ένας ενήλικος γιος μπορεί να αισθάνεται ότι πρέπει να ενημερώνει τη μητέρα του για:

κάθε προσωπική του απόφαση.

Η θεραπεία μπορεί να εξετάσει πώς δημιουργήθηκε αυτή η δυναμική και αν εξακολουθεί να είναι λειτουργική.

6. Εξαιρέσεις στο πρόβλημα

Ο θεραπευτής μπορεί να ρωτήσει:

«Υπάρχει στιγμή που αυτό το πρόβλημα δεν συμβαίνει;»

Για παράδειγμα:

«Πότε καταφέρνετε να συζητήσετε χωρίς να τσακωθείτε;»

Οι εξαιρέσεις μπορεί να δείξουν:

  • υπάρχοντες πόρους,
  • διαφορετικούς τρόπους αλληλεπίδρασης,
  • πιθανές λύσεις.

7. Αλλαγή οπτικής

Μπορεί να ζητηθεί από κάποιον να φανταστεί:

«Πώς πιστεύεις ότι βλέπει ο σύντροφός σου αυτή την κατάσταση;»

ή:

«Αν παρακολουθούσε αυτή τη συζήτηση ένα τρίτο πρόσωπο, τι θα παρατηρούσε;»

Αυτό μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη μεγαλύτερης:

  • περιέργειας,
  • ευελιξίας,
  • κατανόησης διαφορετικών οπτικών.

8. Χρονογραμμή οικογένειας ή σχέσης

Μπορεί να εξεταστούν σημαντικές αλλαγές:

  • γέννηση παιδιού,
  • μετακόμιση,
  • απώλεια,
  • γάμος,
  • χωρισμός,
  • αλλαγή εργασίας.

Μερικές φορές ένα σύμπτωμα εμφανίζεται ακριβώς σε μια περίοδο όπου:

ολόκληρο το σύστημα προσπαθεί να προσαρμοστεί σε μια αλλαγή.

Τι είναι οι οικογενειακοί κύκλοι ζωής;

Οι οικογένειες περνούν διαφορετικές φάσεις:

  • δημιουργία ζευγαριού,
  • γέννηση παιδιού,
  • παιδί στο σχολείο,
  • εφηβεία,
  • αποχώρηση παιδιών από το σπίτι,
  • γήρανση γονέων.

Κάθε μετάβαση απαιτεί:

  • νέους ρόλους,
  • νέα όρια,
  • διαφορετικές ισορροπίες.

Μια δυσκολία μπορεί να εμφανιστεί όταν το οικογενειακό σύστημα δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στη νέα φάση.

Τι είναι η «ομοιόσταση» στη συστημική θεωρία;

Τα συστήματα τείνουν να αναπτύσσουν μια μορφή ισορροπίας.

Ακόμη και όταν αυτή η ισορροπία δεν είναι ιδανική.

Για παράδειγμα, μια οικογένεια μπορεί να έχει μάθει ότι:

ένας συγκεκριμένος άνθρωπος λύνει πάντα όλες τις συγκρούσεις.

Όταν αυτός προσπαθήσει να αλλάξει ρόλο, τα υπόλοιπα μέλη μπορεί ασυνείδητα να αντιδράσουν ώστε να επανέλθει η παλιά ισορροπία.

Η αλλαγή ενός ανθρώπου επομένως μπορεί να προκαλεί αρχικά αντιδράσεις από το σύστημα γύρω του.

Τι είναι το «σύμπτωμα» στη συστημική προσέγγιση;

Η συστημική θεραπεία δεν θεωρεί απαραίτητα το σύμπτωμα απλώς:

«πρόβλημα μέσα σε ένα άτομο».

Μπορεί να εξετάσει και το πώς το σύμπτωμα λειτουργεί μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο.

Για παράδειγμα:

ένα παιδί αρχίζει να παρουσιάζει έντονο άγχος σε μια περίοδο σοβαρής οικογενειακής σύγκρουσης.

Αυτό δεν σημαίνει:

«η οικογένεια προκάλεσε το άγχος».

Αλλά μπορεί να είναι χρήσιμο να εξεταστεί:

τι συμβαίνει συνολικά μέσα στο οικογενειακό σύστημα αυτή την περίοδο.

Η κοινωνία είναι μέρος του συστήματος;

Ναι.

Η σύγχρονη συστημική σκέψη δεν περιορίζεται στο:

«οικογενειακό τραπέζι».

Εξετάζει επίσης το ευρύτερο πλαίσιο:

  • κοινωνική τάξη,
  • πολιτισμός,
  • οικονομικές συνθήκες,
  • φύλο,
  • κοινωνικές προσδοκίες,
  • εργασία,
  • κοινότητα.

Ο άνθρωπος επηρεάζεται όχι μόνο από την οικογένειά του αλλά και από τις κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζει.

Αυτό είναι ένα από τα σημεία όπου η συστημική ψυχοθεραπεία συναντά έντονα:

την κοινωνιολογική σκέψη.

Συστημική Ψυχοθεραπεία και Κοινωνιολογία

Η συστημική προσέγγιση και η κοινωνιολογία έχουν κοινό ενδιαφέρον για:

  • κοινωνικές σχέσεις,
  • ρόλους,
  • δομές,
  • ομάδες,
  • πλαίσιο.

Η ψυχοθεραπεία όμως έχει διαφορετικό στόχο.

Η κοινωνιολογία προσπαθεί κυρίως να:

κατανοήσει κοινωνικά συστήματα και κοινωνικά φαινόμενα.

Η συστημική ψυχοθεραπεία χρησιμοποιεί μια σχεσιακή και contextual οπτική για να βοηθήσει:

συγκεκριμένους ανθρώπους, ζευγάρια ή οικογένειες να δημιουργήσουν αλλαγή.

Άρα η συστημική θεραπεία δεν είναι:

«κοινωνιολογία μέσα σε ψυχοθεραπεία».

Αλλά μοιράζεται μαζί της την ιδέα ότι:

δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πλήρως έναν άνθρωπο χωρίς να εξετάσουμε και το κοινωνικό του πλαίσιο.

Ποιος ανέπτυξε τη Συστημική Ψυχοθεραπεία;

Η συστημική θεραπεία δεν δημιουργήθηκε από έναν μόνο άνθρωπο.

Επηρεάστηκε από:

  • τη θεωρία συστημάτων,
  • την κυβερνητική,
  • τη θεωρία επικοινωνίας,
  • την οικογενειακή θεραπεία.

Σημαντικές ιστορικές μορφές και σχολές περιλαμβάνουν:

  • Gregory Bateson,
  • Murray Bowen,
  • Salvador Minuchin,
  • Virginia Satir,
  • Jay Haley,
  • Milan School.

Με τον χρόνο αναπτύχθηκαν διαφορετικά συστημικά μοντέλα.

Τι είναι η Θεωρία Γενικών Συστημάτων;

Η θεωρία συστημάτων υποστηρίζει ότι ένα σύστημα δεν μπορεί να κατανοηθεί πλήρως αν αναλύσουμε μόνο:

τα επιμέρους μέρη του.

Χρειάζεται να εξετάσουμε και:

τις σχέσεις ανάμεσά τους.

Αυτό επηρέασε βαθιά την οικογενειακή και συστημική θεραπεία.

Τι είναι η κυβερνητική στη συστημική θεραπεία;

Η κυβερνητική έφερε έννοιες όπως:

  • feedback,
  • αυτορρύθμιση,
  • κυκλικότητα.

Για παράδειγμα:

μια συμπεριφορά προκαλεί αντίδραση.

Η αντίδραση αυτή γίνεται νέα πληροφορία και επηρεάζει ξανά την πρώτη συμπεριφορά.

Αυτό δημιουργεί:

βρόχους ανατροφοδότησης.

Πρώτης και δεύτερης τάξης κυβερνητική

Η πρώιμη συστημική θεραπεία συχνά αντιμετώπιζε τον θεραπευτή ως:

παρατηρητή του συστήματος.

Αργότερα αναπτύχθηκε περισσότερο η ιδέα ότι:

ο θεραπευτής αποτελεί και ο ίδιος μέρος του θεραπευτικού συστήματος.

Δεν υπάρχει επομένως ένας εντελώς ουδέτερος παρατηρητής.

Ο τρόπος που ο θεραπευτής:

  • ρωτά,
  • αντιδρά,
  • διατυπώνει ένα πρόβλημα

επηρεάζει τη θεραπευτική διαδικασία.

Πώς είναι μια συνεδρία Συστημικής Ψυχοθεραπείας;

Δεν υπάρχει μία τυπική συνεδρία.

Ο θεραπευτής μπορεί να:

  • ρωτήσει για συγκεκριμένο πρόβλημα,
  • εξετάσει σχέσεις,
  • χρησιμοποιήσει κυκλικές ερωτήσεις,
  • σχεδιάσει γενεόγραμμα,
  • εξετάσει διαφορετικές οπτικές,
  • διερευνήσει μοτίβα επικοινωνίας.

Η συνεδρία μπορεί να είναι αρκετά:

  • διαλογική,
  • διερευνητική,
  • συνεργατική.

Συνήθως δεν έχει τόσο σταθερή δομή όσο μια κλασική συνεδρία CBT.

Πλεονεκτήματα της Συστημικής Ψυχοθεραπείας

Βλέπει ολόκληρο το πλαίσιο

Δεν περιορίζει τον άνθρωπο σε:

ένα σύμπτωμα.

Δεν αναζητά εύκολα «τον φταίχτη»

Εξετάζει τους κύκλους αλληλεπίδρασης.

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για σχέσεις

Μπορεί να βοηθήσει:

  • ζευγάρια,
  • οικογένειες,
  • άτομα με επαναλαμβανόμενα σχεσιακά μοτίβα.

Αναγνωρίζει κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες

Δεν θεωρεί ότι όλα συμβαίνουν:

μόνο μέσα στο μυαλό του ανθρώπου.

Μπορεί να γίνει και ατομικά

Δεν απαιτεί να συμμετέχει όλη η οικογένεια.

Είναι η Συστημική Ψυχοθεραπεία για εμένα;

Μπορεί να σου ταιριάζει ιδιαίτερα αν θέλεις να καταλάβεις:

  • γιατί επαναλαμβάνονται συγκεκριμένοι τύποι σχέσεων,
  • πώς επηρεάζεσαι από την οικογένειά σου,
  • γιατί συγκεκριμένοι καβγάδες επαναλαμβάνονται,
  • πώς συνδέεσαι με τους ανθρώπους,
  • ποιον ρόλο έχεις μάθει να παίρνεις στις σχέσεις.

Για παράδειγμα:

«Γιατί πάντα καταλήγω να φροντίζω τους άλλους;»

«Γιατί φοβάμαι τόσο να πω όχι στη μητέρα μου;»

«Γιατί κάθε σχέση μου καταλήγει στο ίδιο σημείο;»

«Γιατί όταν ο σύντροφός μου πλησιάζει, εγώ απομακρύνομαι;»

Αυτά είναι ερωτήματα που μπορούν να δουλευτούν πολύ ουσιαστικά μέσα από συστημικό πλαίσιο.

Τι να περιμένω από την πρώτη συνεδρία;

Συνήθως θα συζητηθούν:

  • το πρόβλημα που σε φέρνει,
  • οι σημαντικές σχέσεις σου,
  • το οικογενειακό πλαίσιο,
  • τι έχει αλλάξει πρόσφατα,
  • τι θέλεις να αλλάξει μέσω της θεραπείας.

Ο θεραπευτής μπορεί να ενδιαφερθεί αρκετά για:

«ποιος άλλος εμπλέκεται σε αυτή την ιστορία;»

Όχι για να αναζητήσει κάποιον να κατηγορήσει.

Αλλά για να καταλάβει:

το δίκτυο σχέσεων μέσα στο οποίο βρίσκεται το πρόβλημα.

Συμπέρασμα

Η Συστημική Ψυχοθεραπεία ξεκινά από μία βασική ιδέα:

κανένας άνθρωπος δεν υπάρχει μόνος του.

Ζούμε μέσα σε:

  • οικογένειες,
  • σχέσεις,
  • κοινωνικές ομάδες,
  • πολιτισμικά και κοινωνικά πλαίσια.

Και αυτά τα συστήματα επηρεάζουν τον τρόπο που:

  • σκεφτόμαστε,
  • αισθανόμαστε,
  • αντιδρούμε.

Η συστημική προσέγγιση δεν ενδιαφέρεται μόνο για:

«τι έχεις μέσα σου».

Ενδιαφέρεται και για:

τι συμβαίνει ανάμεσα σε εσένα και στους σημαντικούς ανθρώπους της ζωής σου.

Χρησιμοποιεί εργαλεία όπως:

  • κυκλικές ερωτήσεις,
  • γενεόγραμμα,
  • επαναπλαισίωση,
  • διερεύνηση ρόλων,
  • αναγνώριση επαναλαμβανόμενων κύκλων.

Και μπορεί να εφαρμοστεί:

  • ατομικά,
  • σε ζευγάρια,
  • σε οικογένειες.

Ίσως η πιο χαρακτηριστική ερώτηση της συστημικής θεραπείας δεν είναι:

«Ποιος φταίει;»

Αλλά:

«Τι συμβαίνει ανάμεσά μας και τι θα αλλάξει στον κύκλο αν κάποιος αρχίσει να αντιδρά διαφορετικά;»

Αποποίηση ευθύνης

Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί εξατομικευμένη θεραπευτική σύσταση. Η καταλληλότητα μιας ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης εξαρτάται από το αίτημα, τη σοβαρότητα των δυσκολιών, τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του θεραπευόμενου και την αξιολόγηση κατάλληλα εκπαιδευμένου επαγγελματία.

Q&A

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η Συστημική Ψυχοθεραπεία;+

Είναι μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που εξετάζει τον άνθρωπο μέσα στο πλαίσιο των σχέσεων, της οικογένειας και των ευρύτερων συστημάτων στα οποία συμμετέχει.

Είναι η Συστημική Ψυχοθεραπεία ίδια με την οικογενειακή θεραπεία;+

Όχι ακριβώς. Η οικογενειακή θεραπεία είναι μία σημαντική εφαρμογή της συστημικής προσέγγισης, αλλά συστημική θεραπεία μπορεί να γίνει και ατομικά ή με ζευγάρια.

Τι είναι οι κυκλικές ερωτήσεις;+

Είναι ερωτήσεις που εξετάζουν πώς οι συμπεριφορές και οι αντιδράσεις διαφορετικών ανθρώπων επηρεάζουν η μία την άλλη μέσα σε έναν κύκλο αλληλεπίδρασης.

Τι είναι το γενεόγραμμα;+

Είναι ένα εργαλείο που χαρτογραφεί οικογενειακές σχέσεις και σημαντικά γεγονότα σε περισσότερες γενιές, βοηθώντας στην αναγνώριση επαναλαμβανόμενων μοτίβων.

Σε τι βοηθά η Συστημική Ψυχοθεραπεία;+

Μπορεί να βοηθήσει σε προβλήματα σχέσεων, οικογενειακές συγκρούσεις, δυσκολίες ζευγαριού, μεταβάσεις ζωής, επικοινωνία και επαναλαμβανόμενα σχεσιακά μοτίβα.

Είναι κατάλληλη για ζευγάρια;+

Ναι. Η συστημική προσέγγιση χρησιμοποιείται ευρέως στη θεραπεία ζεύγους και μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση επαναλαμβανόμενων κύκλων επικοινωνίας και σύγκρουσης.

Πηγές

Περαιτέρω ανάγνωση

  1. European Family Therapy Association (EFTA) – Family Therapy and Systemic Practice↗
  2. Association for Family Therapy and Systemic Practice (AFT) – Family and Systemic Psychotherapy↗
  3. European Family Therapy Association – Why Family Therapy?↗
  4. Carr, A. – Family Therapy and Systemic Interventions for Child-Focused Problems↗
Επιλεγμένα για σένα

Συνέχισε από εδώ

Όλα τα άρθρα →
Το Psychopolis προτείνει

Συνέχισε την εξερεύνηση

Κάθε άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά προσωπική αξιολόγηση ή επαγγελματική υποστήριξη.

Ο Κύριος Ψυ

«Μερικές φορές δεν χρειαζόμαστε απάντηση. Χρειαζόμαστε χώρο για να ακούσουμε καλύτερα την ερώτηση.»