Τεστ ανηδονίας:
έχει μειωθεί η χαρά σου;

Τεστ ανηδονίας: έχει μειωθεί η χαρά και το ενδιαφέρον σου;

Η ανηδονία περιγράφει τη μειωμένη ικανότητα να αισθανόμαστε ενδιαφέρον, χαρά ή ευχαρίστηση από εμπειρίες που παλιότερα μας έδιναν κάτι θετικό. Μπορεί να αφορά δραστηριότητες, ανθρώπους, φαγητό, μουσική, επαφή, επιτυχίες ή ακόμη και την ίδια την προσμονή ενός ευχάριστου γεγονότος.

Αυτό το τεστ ανηδονίας του Psychopolis δεν είναι διαγνωστικό εργαλείο. Είναι ένα check-in αυτοπαρατήρησης με 16 ερωτήσεις που σε βοηθά να σκεφτείς αν έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο περιμένεις, ξεκινάς ή απολαμβάνεις πράγματα στην καθημερινότητά σου.

Τι είναι η ανηδονία;

Η ανηδονία είναι η απώλεια ή αισθητή μείωση ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης. Είναι γνωστό σύμπτωμα της κατάθλιψης, αλλά δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάποιος έχει κατάθλιψη. Μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες ψυχικές ή νευρολογικές καταστάσεις, σε περιόδους έντονου στρες ή εξάντλησης, και χρειάζεται πάντα να αξιολογείται μέσα στο συνολικό πλαίσιο του ανθρώπου.

Έχει σημασία επίσης να ξεχωρίζουμε την ανηδονία από την απάθεια. Η ανηδονία αφορά κυρίως τη μειωμένη απόλαυση ή το ενδιαφέρον, ενώ η απάθεια αφορά περισσότερο τη μειωμένη κινητοποίηση και τη δυσκολία να ξεκινήσει κανείς μια δραστηριότητα. Οι δύο εμπειρίες μπορούν να συνυπάρχουν, αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Κοινωνική και σωματική ανηδονία

Η ανηδονία δεν εμφανίζεται πάντα παντού με τον ίδιο τρόπο. Για κάποιους ανθρώπους είναι πιο έντονη στις κοινωνικές εμπειρίες: οι συναντήσεις με φίλους, η τρυφερότητα ή η αίσθηση σύνδεσης μοιάζουν πιο επίπεδες. Για άλλους αφορά περισσότερο σωματικές ή αισθητηριακές εμπειρίες, όπως το φαγητό, τη μουσική, την επαφή ή άλλες μικρές καθημερινές απολαύσεις.

Υπάρχει επίσης διαφορά ανάμεσα στο να μην περιμένεις κάτι με χαρά και στο να μην το απολαμβάνεις όταν τελικά συμβαίνει. Μερικές φορές η προσμονή είναι χαμηλή αλλά η εμπειρία εξακολουθεί να είναι ευχάριστη· άλλες φορές το αντίθετο.

Πώς λειτουργεί το τεστ ανηδονίας;

Θα απαντήσεις σε 16 σύντομα καθημερινά σενάρια σχετικά με δραστηριότητες, ανθρώπους, μικρές χαρές, επιτυχίες, κίνητρο και προσμονή. Δεν υπάρχουν σωστές ή λάθος απαντήσεις. Προσπάθησε να επιλέξεις αυτό που περιγράφει καλύτερα το πώς νιώθεις τον τελευταίο καιρό, όχι το πώς θεωρείς ότι «θα έπρεπε» να νιώθεις.

Στο τέλος θα δεις ένα μη κλινικό μοτίβο αυτοπαρατήρησης και δύο ακόμη κοντινές πλευρές. Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί διάγνωση και δεν αντικαθιστά συζήτηση με ψυχολόγο, ψυχίατρο ή γιατρό.

Πότε η απώλεια ενδιαφέροντος αξίζει περισσότερη προσοχή;

Όλοι μπορεί να περάσουμε περιόδους στις οποίες κάτι που αγαπούσαμε δεν μας ενθουσιάζει το ίδιο. Μεγαλύτερη σημασία έχει αν η αλλαγή είναι επίμονη, εμφανίζεται σε πολλές πλευρές της ζωής και αρχίζει να επηρεάζει τη δουλειά, τις σχέσεις, τη φροντίδα του εαυτού, τον ύπνο ή την καθημερινή λειτουργικότητα.

Η απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης αποτελεί ένα από τα βασικά συμπτώματα που αξιολογούνται στην κατάθλιψη, όμως η διάγνωση βασίζεται σε περισσότερα στοιχεία: διάρκεια, συνδυασμό συμπτωμάτων, ένταση και επίδραση στη ζωή. Ένα online τεστ δεν μπορεί να κάνει αυτή την αξιολόγηση.

Γιατί μπορεί να μην νιώθω χαρά όπως παλιά;

Δεν υπάρχει μία απάντηση. Η μειωμένη απόλαυση μπορεί να συνδέεται με κατάθλιψη, χρόνιο στρες, εξάντληση, άλλες ψυχικές καταστάσεις, ορισμένα σωματικά ή νευρολογικά προβλήματα ή αλλαγές στη ζωή. Μερικές φορές κάποιος χρειάζεται επαγγελματική αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν σωματικοί παράγοντες ή να κατανοηθεί καλύτερα τι συμβαίνει.

Ακριβώς γι’ αυτό η ανηδονία δεν είναι κάτι που χρειάζεται να ερμηνεύσεις μόνος ή μόνη σου ως «τεμπελιά», «αχαριστία» ή «έτσι είμαι». Αν αποτελεί νέα και επίμονη αλλαγή, αξίζει να της δώσεις χώρο και προσοχή.

Τι μπορεί να βοηθήσει;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Μερικοί άνθρωποι ωφελούνται από ψυχοθεραπεία, άλλοι χρειάζονται ιατρική ή ψυχιατρική αξιολόγηση και σε κάποιες περιπτώσεις συνδυάζονται διαφορετικές παρεμβάσεις. Δεν υπάρχει μία τεχνική που να είναι σωστή για όλους.

Σε επίπεδο αυτοπαρατήρησης, μπορεί να έχει αξία να σημειώνεις πότε εμφανίζεται έστω και μικρή ευχαρίστηση, αν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην προσμονή και στην πραγματική εμπειρία και ποια πράγματα έχεις εγκαταλείψει επειδή περιμένεις ότι «δεν θα νιώσεις τίποτα». Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να είναι χρήσιμες και σε μια συζήτηση με επαγγελματία.

Συχνές ερωτήσεις για την ανηδονία

Η ανηδονία είναι το ίδιο με την κατάθλιψη;

Όχι. Η ανηδονία είναι σύμπτωμα και όχι ξεχωριστή διάγνωση κατάθλιψης. Είναι συχνή στην κατάθλιψη, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες καταστάσεις.

Είναι το τεστ ανηδονίας αξιόπιστη διάγνωση;

Όχι. Το συγκεκριμένο τεστ είναι πρωτότυπο editorial check-in του Psychopolis και δεν είναι σταθμισμένο ψυχομετρικό εργαλείο.

Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε επαγγελματία;

Αν η απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης επιμένει, αποτελεί σημαντική αλλαγή σε σχέση με παλιότερα ή επηρεάζει την καθημερινή σου λειτουργικότητα, είναι καλή ιδέα να μιλήσεις με επαγγελματία ψυχικής υγείας ή γιατρό.

Η ανηδονία μπορεί να βελτιωθεί;

Ναι, μπορεί να βελτιωθεί όταν αντιμετωπιστεί η αιτία που την προκαλεί. Η κατάλληλη προσέγγιση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και χρειάζεται επαγγελματική αξιολόγηση όταν το σύμπτωμα είναι επίμονο.

Πηγές για περαιτέρω ανάγνωση: National Institute of Mental Health (Depression), NHS (Depression symptoms), Cleveland Clinic (Anhedonia).