Αντικαταθλιπτικά και αλκοόλ: τι μπορεί να συμβεί αν τα συνδυάσετε

Μπορώ να πιω αλκοόλ ενώ παίρνω αντικαταθλιπτικά;

Η πιο ασφαλής γενική απάντηση είναι:

καλύτερα να αποφεύγεται ο συνδυασμός, εκτός αν ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός που γνωρίζει το συγκεκριμένο φάρμακο και το ιστορικό σας έχει πει ότι μια περιορισμένη κατανάλωση είναι αποδεκτή.

Δεν υπάρχει ένας κανόνας που να ισχύει για όλα τα αντικαταθλιπτικά και για όλους τους ανθρώπους.

Το αποτέλεσμα εξαρτάται από:

• το συγκεκριμένο φάρμακο,
• τη δόση,
• το πόσο αλκοόλ καταναλώνεται,
• το αν η θεραπεία μόλις ξεκίνησε,
• άλλα φάρμακα που λαμβάνονται ταυτόχρονα,
• την ηλικία,
• προβλήματα ήπατος ή άλλες παθήσεις,
• και το πώς αντιδρά κάθε οργανισμός.

Το NHS αναφέρει ότι το αλκοόλ μαζί με ορισμένα αντικαταθλιπτικά μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα ή να προκαλέσει περισσότερη υπνηλία και ζάλη.

Γιατί το αλκοόλ και τα αντικαταθλιπτικά δεν είναι καλός συνδυασμός;

Υπάρχουν περισσότεροι από ένας λόγοι.

Μπορεί να αυξηθεί η υπνηλία και η ζάλη

Πολλά αντικαταθλιπτικά μπορούν από μόνα τους να προκαλέσουν:

• υπνηλία,
• ζάλη,
• μειωμένη εγρήγορση,
• δυσκολία συγκέντρωσης.

Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει αυτά τα αποτελέσματα.

Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος:

• πτώσης,
• ατυχήματος,
• κακής κρίσης,
• δυσκολίας στην οδήγηση,
• μειωμένου συντονισμού.

Το NIAAA επισημαίνει ότι το αλκοόλ και τα φάρμακα μπορούν να αλληλεπιδρούν ακόμη και όταν δεν λαμβάνονται ακριβώς την ίδια στιγμή.

Μπορεί το αλκοόλ να κάνει την κατάθλιψη χειρότερη;

Ναι.

Το αλκοόλ μπορεί να προκαλεί προσωρινά χαλάρωση ή ευφορία, αλλά συνολικά μπορεί να επιδεινώσει:

• καταθλιπτικά συμπτώματα,
• άγχος,
• παρορμητικότητα,
• ύπνο,
• συναισθηματική αστάθεια.

Η Mayo Clinic αναφέρει ότι το αλκοόλ μπορεί να κάνει την κατάθλιψη και το άγχος πιο δύσκολα στη θεραπεία και να μειώσει το όφελος της αντικαταθλιπτικής αγωγής.

Αυτό δημιουργεί μερικές φορές έναν δύσκολο κύκλο:

άγχος ή κατάθλιψη → αλκοόλ για προσωρινή ανακούφιση → χειρότερος ύπνος και διάθεση → περισσότερο άγχος ή κατάθλιψη.

Το αλκοόλ ακυρώνει τη δράση του αντικαταθλιπτικού;

Δεν λειτουργεί τόσο απλά ώστε ένα ποτό να «μηδενίζει» άμεσα το φάρμακο.

Μπορεί όμως να επηρεάσει τη θεραπεία με διάφορους τρόπους.

Το NIAAA αναφέρει ότι το αλκοόλ μπορεί:

• να αλλάξει τον μεταβολισμό ορισμένων φαρμάκων,
• να αυξήσει ή να μειώσει τα επίπεδά τους στο αίμα,
• να μεταβάλει τη φαρμακολογική τους δράση.

Επιπλέον, η συστηματική κατανάλωση μπορεί να δυσκολεύει την ανταπόκριση στην αντικαταθλιπτική θεραπεία και τη συνέπεια στη λήψη της αγωγής.

Αντικαταθλιπτικά και ένα ποτήρι αλκοόλ: είναι επικίνδυνο;

Δεν υπάρχει ασφαλής καθολική απάντηση του τύπου:

«Ένα ποτήρι είναι πάντα ΟΚ.»

Για ορισμένους ανθρώπους και ορισμένα αντικαταθλιπτικά, ο γιατρός μπορεί να θεωρήσει ότι μια περιστασιακή μικρή ποσότητα είναι αποδεκτή.

Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να συστήνεται πλήρης αποχή.

Η Mayo Clinic αναφέρει ότι για ανθρώπους με χαμηλό κίνδυνο προβληματικής κατανάλωσης μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επιτρέπεται περιστασιακό ποτό, αλλά αυτό πρέπει να συζητείται με επαγγελματία υγείας.

Το σημαντικό είναι ότι το «ένα ποτήρι» δεν σημαίνει το ίδιο πράγμα για κάθε:

• φάρμακο,
• οργανισμό,
• κατάσταση υγείας.

Τι γίνεται αν μόλις ξεκίνησα αντικαταθλιπτικό;

Τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες είναι ιδιαίτερα δύσκολο να γνωρίζετε πώς θα αντιδράσει το σώμα σας.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• ζάλη,
• ναυτία,
• υπνηλία,
• αϋπνία,
• νευρικότητα,
• μειωμένη συγκέντρωση.

Η προσθήκη αλκοόλ μπορεί να κάνει πιο δύσκολο να καταλάβετε:

«Αυτό που νιώθω είναι παρενέργεια του φαρμάκου ή του αλκοόλ;»

Γι’ αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερο νόημα να αποφεύγεται στην αρχική περίοδο, εκτός αν υπάρχει διαφορετική ιατρική οδηγία.

Αντικαταθλιπτικά SSRI και αλκοόλ

Τα SSRIs είναι από τα συχνότερα αντικαταθλιπτικά και περιλαμβάνουν δραστικές ουσίες όπως:

• εσιταλοπράμη,
• σερτραλίνη,
• φλουοξετίνη,
• παροξετίνη,
• σιταλοπράμη.

Με τον συνδυασμό μπορεί να αυξηθούν:

• υπνηλία,
• ζάλη,
• μειωμένη συγκέντρωση,
• επιδείνωση της διάθεσης.

Δεν έχουν όλα τα SSRIs ακριβώς το ίδιο προφίλ, επομένως πρέπει να ελέγχεται το φύλλο οδηγιών και η σύσταση του γιατρού ή φαρμακοποιού.

Cipralex και αλκοόλ

Το Cipralex περιέχει εσιταλοπράμη, ένα SSRI.

Ο συνδυασμός με αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει:

• υπνηλία,
• ζάλη,
• μειωμένη εγρήγορση.

Παράλληλα, το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώνει το ίδιο το άγχος ή την κατάθλιψη για τα οποία χορηγείται η εσιταλοπράμη.

Άρα το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο μια «χημική αλληλεπίδραση».

Είναι ότι μπορεί να δουλεύεις θεραπευτικά προς μία κατεύθυνση και το αλκοόλ να ωθεί τη διάθεση και τον ύπνο προς την αντίθετη.

Seropram και αλκοόλ

Το Seropram περιέχει σιταλοπράμη, επίσης SSRI.

Ισχύει παρόμοια αρχή:

• πιθανή ενίσχυση της ζάλης ή υπνηλίας,
• μεγαλύτερη διαταραχή της συγκέντρωσης,
• πιθανή επιδείνωση της διάθεσης.

Η ατομική συμβουλή πρέπει να βασίζεται στη συγκεκριμένη αγωγή και στο ιατρικό ιστορικό.

Zoloft και αλκοόλ

Το Zoloft περιέχει σερτραλίνη.

Παρότι πολλοί χρήστες ψάχνουν αν «επιτρέπονται 1–2 ποτά», δεν υπάρχει γενική εγγύηση ότι αυτός ο συνδυασμός θα είναι χωρίς παρενέργειες.

Ακόμη και όταν δεν υπάρχει σοβαρή οξεία αντίδραση, το αλκοόλ μπορεί να:

• επηρεάσει τον ύπνο,
• αυξήσει την καταθλιπτική διάθεση την επόμενη ημέρα,
• ενισχύσει ζάλη ή υπνηλία.

Ladose και αλκοόλ

Το Ladose περιέχει φλουοξετίνη.

Και εδώ η ασφαλέστερη γενική συμβουλή είναι να αποφεύγεται ο συνδυασμός χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με γιατρό ή φαρμακοποιό.

Η φλουοξετίνη έχει μεγάλο χρόνο παραμονής στον οργανισμό, άρα η λογική:

«Δεν θα πάρω το χάπι σήμερα για να πιω»

δεν αποτελεί ασφαλή ή αποτελεσματική λύση.

Αντικαταθλιπτικά SNRI και αλκοόλ

Στα SNRIs περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:

• βενλαφαξίνη,
• ντουλοξετίνη.

Και εδώ μπορεί να αυξηθούν:

• ζάλη,
• υπνηλία,
• μειωμένη συγκέντρωση.

Υπάρχουν όμως και ειδικότερες ανησυχίες για ορισμένα φάρμακα.

Το NIAAA επισημαίνει ότι η ντουλοξετίνη μπορεί να σχετίζεται με ηπατική βλάβη και η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει περαιτέρω αυτόν τον κίνδυνο.

Βουπροπιόνη και αλκοόλ

Η βουπροπιόνη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή μπορεί να μειώσει το κατώφλι των επιληπτικών κρίσεων.

Το NIAAA αναφέρει ότι το αλκοόλ μπορεί να αυξήσει περαιτέρω τον σχετικό κίνδυνο.

Άρα εδώ δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε γενικότητες τύπου:

«λίγο αλκοόλ δεν πειράζει».

Χρειάζεται συγκεκριμένη ιατρική οδηγία.

Μιρταζαπίνη και αλκοόλ

Η μιρταζαπίνη μπορεί να προκαλέσει σημαντική υπνηλία σε ορισμένους ανθρώπους.

Το αλκοόλ έχει επίσης κατασταλτική δράση.

Ο συνδυασμός μπορεί επομένως να αυξήσει:

• υπνηλία,
• ζάλη,
• μειωμένο συντονισμό.

Το NIAAA αναφέρει αυξημένη διαταραχή κινητικού ελέγχου όταν ορισμένα ψυχοτρόπα, μεταξύ των οποίων η μιρταζαπίνη, συνδυάζονται με αλκοόλ.

Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και αλκοόλ

Τα παλαιότερα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά μπορεί να προκαλούν:

• καταστολή,
• ζάλη,
• πτώση της αρτηριακής πίεσης,
• μειωμένη εγρήγορση.

Το αλκοόλ μπορεί να κάνει αυτές τις επιδράσεις εντονότερες.

Γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες όπου αυξάνεται ο κίνδυνος πτώσεων.

MAOIs και αλκοόλ: ο συνδυασμός που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή

Οι αναστολείς μονοαμινοξειδάσης (MAOIs) αποτελούν παλαιότερη κατηγορία αντικαταθλιπτικών και χρησιμοποιούνται σήμερα λιγότερο συχνά.

Εδώ όμως υπάρχουν συγκεκριμένες σοβαρές αλληλεπιδράσεις.

Ορισμένα αλκοολούχα ποτά — ιδιαίτερα προϊόντα που μπορεί να περιέχουν υψηλότερες ποσότητες τυραμίνης, όπως ορισμένες μπύρες και κρασιά — μπορούν μαζί με MAOIs να προκαλέσουν επικίνδυνη αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Όποιος λαμβάνει MAOI χρειάζεται να ακολουθεί ακριβώς τις διατροφικές και φαρμακευτικές οδηγίες που έχει λάβει.

Μπορώ να μην πάρω το αντικαταθλιπτικό μία ημέρα για να πιω;

Όχι.

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία.

Η Mayo Clinic προειδοποιεί να μην σταματά κάποιος την αγωγή απλώς για να καταναλώσει αλκοόλ.

Η παράλειψη δόσεων μπορεί:

• να μειώσει τη σταθερότητα της θεραπείας,
• να προκαλέσει συμπτώματα απόσυρσης σε ορισμένα φάρμακα,
• να επιδεινώσει κατάθλιψη ή άγχος.

Και επειδή αρκετά αντικαταθλιπτικά παραμένουν στον οργανισμό για σημαντικό διάστημα, το να παραλείψεις ένα χάπι δεν σημαίνει ότι το φάρμακο εξαφανίστηκε από το σώμα σου.

Αν πάρω το χάπι το πρωί, μπορώ να πιω το βράδυ;

Το χρονικό διάστημα μερικών ωρών δεν εγγυάται ότι αποφεύγεται η αλληλεπίδραση.

Πολλά αντικαταθλιπτικά έχουν χρόνο ημιζωής αρκετών ωρών ή ημερών και παραμένουν συνεχώς στον οργανισμό όταν λαμβάνονται καθημερινά.

Το NIAAA τονίζει ότι αλκοόλ και φάρμακα μπορούν να αλληλεπιδρούν ακόμη και αν δεν καταναλωθούν ταυτόχρονα.

Άρα δεν υπάρχει ασφαλής γενικός κανόνας:

«Άφησε έξι ώρες και μετά μπορείς να πιεις.»

Αν ήπια ήδη αλκοόλ ενώ παίρνω αντικαταθλιπτικό, τι κάνω;

Μην πανικοβληθείτε μόνο και μόνο επειδή συνέβη ο συνδυασμός.

Το τι πρέπει να γίνει εξαρτάται από:

• ποιο φάρμακο παίρνετε,
• τη δόση,
• πόσο αλκοόλ ήπιατε,
• άλλα φάρμακα,
• τα συμπτώματα που εμφανίστηκαν.

Μην:

• οδηγήσετε,
• πάρετε επιπλέον αλκοόλ,
• αυξήσετε ή διπλασιάσετε τη δόση του φαρμάκου,
• διακόψετε αυθαίρετα την αγωγή.

Αν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα όπως:

• απώλεια συνείδησης,
• σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή,
• σπασμοί,
• έντονη σύγχυση,
• σοβαρή αδυναμία,
• επικίνδυνη αλλαγή της συμπεριφοράς,

χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αν πιω πολύ μία φορά, είναι διαφορετικό;

Ναι.

Η ποσότητα έχει μεγάλη σημασία.

Η βαριά ή επεισοδιακή μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει:

• τον κίνδυνο ατυχημάτων,
• την παρορμητικότητα,
• τις μεταβολές διάθεσης,
• την αφυδάτωση,
• την κακή κρίση,
• τις φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις.

Το NIAAA επισημαίνει ότι το binge drinking συνδέεται και με μεγαλύτερη συχνότητα αυτοκτονικού ιδεασμού σε σύγκριση με τη μη κατανάλωση.

Αντικαταθλιπτικά, αλκοόλ και αυτοκτονικές σκέψεις

Αυτό είναι ένα σημείο που αξίζει να αντιμετωπίζεται σοβαρά.

Το αλκοόλ:

• μειώνει τις αναστολές,
• αυξάνει την παρορμητικότητα,
• μπορεί να επιδεινώσει την απελπισία,
• δυσκολεύει την ορθολογική κρίση.

Σε κάποιον που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρή κατάθλιψη ή αυτοκτονικό ιδεασμό, αυτό μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνο.

Το NIAAA αναφέρει ότι ακόμη και χαμηλότερα επίπεδα κατανάλωσης μπορεί να αποτελούν πρόβλημα σε ασθενείς που θεραπεύονται για κατάθλιψη, καθώς μπορεί να μειώσουν την ανταπόκριση στη θεραπεία και να ενισχύσουν την παρορμητικότητα.

Αλκοόλ για να κοιμηθώ ενώ παίρνω αντικαταθλιπτικά;

Δεν είναι καλή στρατηγική.

Το αλκοόλ μπορεί πράγματι να κάνει κάποιον να αποκοιμηθεί πιο γρήγορα.

Αργότερα όμως:

• διαταράσσει την ποιότητα του ύπνου,
• αυξάνει τις αφυπνίσεις,
• μπορεί να επιδεινώσει τον ύπνο στο δεύτερο μισό της νύχτας.

Η Mayo Clinic επισημαίνει ότι η χρήση αλκοόλ ως βοήθημα ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε πιο διαταραγμένο ύπνο αργότερα μέσα στη νύχτα.

Γιατί μερικοί λένε ότι πίνουν κανονικά με αντικαταθλιπτικά;

Επειδή η αντίδραση δεν είναι ίδια σε όλους.

Κάποιος μπορεί να πιει μία φορά και να μην παρατηρήσει τίποτα ιδιαίτερο.

Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι:

• ο συνδυασμός είναι ασφαλής για όλους,
• δεν επηρεάζει τη θεραπεία,
• ή δεν θα υπάρξει διαφορετική αντίδραση σε άλλη περίσταση.

Η προσωπική εμπειρία ενός άλλου ανθρώπου δεν είναι καλός οδηγός για φαρμακευτική ασφάλεια.

Μπορεί να με «χτυπήσει» περισσότερο το αλκοόλ όταν παίρνω αντικαταθλιπτικό;

Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να υπάρξει μεγαλύτερη:

• υπνηλία,
• ζάλη,
• αστάθεια,
• μειωμένη κρίση.

Αυτό μπορεί να κάνει κάποιον να αισθανθεί ότι το αλκοόλ τον επηρεάζει περισσότερο από πριν.

Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο και από τον άνθρωπο.

Αν πίνω συχνά, πρέπει να το πω στον γιατρό;

Ναι.

Και είναι σημαντικό να ειπωθεί ειλικρινά.

Ο γιατρός χρειάζεται να γνωρίζει:

• πόσο συχνά πίνετε,
• περίπου πόσο,
• αν υπάρχουν επεισόδια μεγάλης κατανάλωσης,
• αν χρησιμοποιείτε το αλκοόλ για άγχος ή ύπνο.

Δεν είναι πληροφορία για να σας κρίνει.

Είναι σημαντική για την ασφαλή επιλογή και παρακολούθηση της αγωγής.

Αν πίνω καθημερινά, μπορώ απλώς να το κόψω επειδή ξεκίνησα αντικαταθλιπτικό;

Αν υπάρχει καθημερινή ή βαριά κατανάλωση, δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η απότομη διακοπή του αλκοόλ είναι πάντα ασφαλής.

Σε ανθρώπους με σωματική εξάρτηση, η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει σοβαρό σύνδρομο στέρησης.

Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση για την ασφαλή μείωση ή διακοπή.

Ποια είναι η πιο ασφαλής επιλογή;

Αν δεν γνωρίζετε ακόμη πώς αλληλεπιδρά το συγκεκριμένο αντικαταθλιπτικό σας με το αλκοόλ:

μην πιείτε μέχρι να ρωτήσετε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να αποφεύγεται η αυτοσχέδια λογική:

• «θα παραλείψω το χάπι»,
• «θα πιω μόνο επειδή πέρασαν μερικές ώρες»,
• «ο φίλος μου παίρνει το ίδιο και δεν παθαίνει τίποτα».

Η φαρμακευτική ασφάλεια δεν λειτουργεί έτσι.

Συμπέρασμα

Τα αντικαταθλιπτικά και το αλκοόλ δεν είναι ένας συνδυασμός που μπορούμε να χαρακτηρίσουμε γενικά «ασφαλή».

Το αλκοόλ μπορεί:

• να αυξήσει υπνηλία και ζάλη,
• να μειώσει την κρίση και τον συντονισμό,
• να επιδεινώσει κατάθλιψη και άγχος,
• να επηρεάσει τη θεραπευτική ανταπόκριση,
• και με συγκεκριμένα αντικαταθλιπτικά να δημιουργήσει επιπλέον κινδύνους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που παίρνει αντικαταθλιπτικό πρέπει αυτομάτως να θεωρήσει ότι ένα ποτό θα οδηγήσει σε επείγον περιστατικό.

Σημαίνει ότι η σωστή απάντηση εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο και τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Και το σημαντικότερο:

μην αλλάζετε τη δόση ή τη λήψη του αντικαταθλιπτικού για να μπορέσετε να πιείτε.