Το Cipralex είναι εμπορική ονομασία της εσιταλοπράμης (escitalopram), ενός αντικαταθλιπτικού που ανήκει στους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, γνωστούς ως SSRIs.
Χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και διαφόρων αγχωδών διαταραχών. Η εσιταλοπράμη μπορεί, ανάλογα με την ένδειξη και τη χώρα, να χρησιμοποιείται σε καταστάσεις όπως γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, διαταραχή πανικού, κοινωνικό άγχος και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.
Το Cipralex δεν είναι ηρεμιστικό και δεν προσφέρει άμεση ανακούφιση όπως μια βενζοδιαζεπίνη. Χρειάζεται χρόνο μέχρι οι αλλαγές που προκαλεί στο νευρικό σύστημα να μεταφραστούν σε κλινική βελτίωση.
Σημαντικό: Το Cipralex είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο. Η έναρξη, η αλλαγή δόσης και η διακοπή του πρέπει να γίνονται σε συνεργασία με γιατρό.
Τι είναι η εσιταλοπράμη;
Η εσιταλοπράμη είναι SSRI.
Τα SSRIs μειώνουν την επαναπρόσληψη της σεροτονίνης από τα νευρικά κύτταρα και αυξάνουν τη διαθεσιμότητά της στις συνάψεις. Αυτό είναι ένα από τα άμεσα φαρμακολογικά αποτελέσματα του φαρμάκου.
Δεν είναι όμως σωστό να λέμε ότι η κατάθλιψη προκαλείται απλώς από μια «έλλειψη σεροτονίνης» και ότι το Cipralex απλώς τη διορθώνει.
Η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές είναι πολύ πιο σύνθετες και η θεραπευτική δράση των SSRIs σχετίζεται πιθανότατα με ευρύτερες προσαρμογές της νευρωνικής λειτουργίας.
Για ποιες καταστάσεις χρησιμοποιείται;
Η εσιταλοπράμη χρησιμοποιείται για:
- κατάθλιψη,
- γενικευμένη αγχώδη διαταραχή,
- διαταραχή πανικού,
- κοινωνική αγχώδη διαταραχή,
- ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή σε ορισμένες θεραπευτικές ενδείξεις.
Το γεγονός ότι ένα φάρμακο είναι αντικαταθλιπτικό δεν σημαίνει ότι χορηγείται μόνο όταν υπάρχει κατάθλιψη.
Τα SSRIs αποτελούν βασικά φάρμακα και για αρκετές αγχώδεις διαταραχές.
Σε πόσο καιρό αρχίζει να δρα το Cipralex;
Αυτό είναι από τα συχνότερα ερωτήματα.
Η εσιταλοπράμη δεν λειτουργεί από την πρώτη ημέρα.
Μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται κάποιες αλλαγές μέσα στις πρώτες εβδομάδες, αλλά συχνά χρειάζονται αρκετές εβδομάδες μέχρι να αξιολογηθεί σωστά η ανταπόκριση.
Σε αρκετούς ανθρώπους μπορεί πρώτα να βελτιωθούν:
- ο ύπνος,
- η ενέργεια,
- η καθημερινή λειτουργικότητα,
και αργότερα η διάθεση ή το άγχος.
Για αυτό δεν είναι σωστό να θεωρείται αποτυχημένη η θεραπεία επειδή «δεν έκανε τίποτα σε 4–5 ημέρες».
Cipralex τις πρώτες ημέρες: τι μπορεί να αισθανθείτε;
Οι πρώτες ημέρες ή εβδομάδες μπορεί να είναι λίγο περίεργες για ορισμένους ανθρώπους.
Μπορεί να εμφανιστούν:
- ναυτία,
- πονοκέφαλος,
- υπνηλία,
- αϋπνία,
- αυξημένη εφίδρωση,
- ζάλη,
- νευρικότητα,
- προσωρινή αύξηση άγχους ή ανησυχίας.
Πολλές από αυτές τις παρενέργειες μειώνονται καθώς το σώμα προσαρμόζεται στο φάρμακο.
Αν όμως είναι έντονες ή επιμένουν, πρέπει να ενημερωθεί ο γιατρός.
Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες;
Οι παρενέργειες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:
- ναυτία ή εμετό,
- πονοκέφαλο,
- διάρροια ή δυσκοιλιότητα,
- ξηροστομία,
- ζάλη,
- υπνηλία,
- αϋπνία,
- αυξημένη εφίδρωση,
- αλλαγές στην όρεξη,
- μεταβολές του βάρους,
- νευρικότητα ή ανησυχία,
- σεξουαλικές δυσλειτουργίες.
Δεν εμφανίζονται σε όλους και η παρουσία μιας πιθανής παρενέργειας στο φύλλο οδηγιών δεν σημαίνει ότι θα συμβεί.
Cipralex και σεξουαλική λειτουργία
Αυτό θέλω οπωσδήποτε σαν ξεχωριστό section.
Η εσιταλοπράμη και άλλα SSRIs μπορούν να προκαλέσουν:
- μειωμένη σεξουαλική επιθυμία,
- δυσκολία ή καθυστέρηση οργασμού,
- δυσκολία στύσης,
- μειωμένη σεξουαλική απόκριση.
Αν εμφανιστεί τέτοιο πρόβλημα, δεν σημαίνει ότι πρέπει να κοπεί απότομα το φάρμακο.
Υπάρχουν διαφορετικές στρατηγικές που μπορεί να συζητήσει ο ασθενής με τον γιατρό του, όπως προσαρμογή θεραπείας ή αλλαγή φαρμάκου.
Το Cipralex παχαίνει;
Η εσιταλοπράμη μπορεί να σχετίζεται με μεταβολές της όρεξης και του βάρους, αλλά η αντίδραση δεν είναι ίδια σε όλους.
Κάποιοι άνθρωποι:
- παίρνουν βάρος,
- κάποιοι μπορεί να χάσουν,
- ενώ πολλοί δεν παρουσιάζουν σημαντική αλλαγή.
Η αύξηση βάρους μπορεί επίσης να σχετίζεται με βελτίωση της όρεξης μετά την υποχώρηση της κατάθλιψης και όχι αποκλειστικά με άμεση δράση του φαρμάκου.
Άρα δεν είναι επιστημονικά σωστό να λέμε:
«Το Cipralex παχαίνει όλους».
Cipralex και ύπνος
Μπορεί να προκαλέσει δύο σχεδόν αντίθετες αντιδράσεις:
- υπνηλία σε ορισμένους,
- αϋπνία ή μεγαλύτερη εγρήγορση σε άλλους.
Για αυτό η ώρα λήψης συχνά προσαρμόζεται ανάλογα με το πώς αντιδρά ο συγκεκριμένος άνθρωπος και τις οδηγίες του γιατρού.
Cipralex και άγχος
Αν και χρησιμοποιείται για αγχώδεις διαταραχές, στην αρχή της θεραπείας ορισμένοι άνθρωποι μπορεί προσωρινά να αισθανθούν περισσότερη ανησυχία ή νευρικότητα.
Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό όταν κάποιος παίρνει το φάρμακο ακριβώς επειδή έχει άγχος.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το φάρμακο «δεν του κάνει», αλλά έντονη επιδείνωση πρέπει να αναφέρεται στον γιατρό.
Cipralex και κρίσεις πανικού
Η εσιταλοπράμη χρησιμοποιείται επίσης για τη διαταραχή πανικού.
Σε ανθρώπους με πανικό, η θεραπεία συχνά χρειάζεται χρόνο.
Το γεγονός ότι συνεχίζονται κρίσεις τις πρώτες ημέρες δεν σημαίνει ότι το φάρμακο έχει αποτύχει.
Η αξιολόγηση της ανταπόκρισης γίνεται σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και από τον θεράποντα γιατρό.
Cipralex και αλκοόλ
Το NHS αναφέρει ότι είναι καλύτερο να αποφεύγεται το αλκοόλ κατά τη λήψη εσιταλοπράμης, επειδή μπορεί να αυξήσει παρενέργειες όπως η υπνηλία.
Επιπλέον, το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει:
- κατάθλιψη,
- άγχος,
- ύπνο,
- κρίση και αυτοέλεγχο.
Το Cipralex είναι εθιστικό;
Η εσιταλοπράμη δεν θεωρείται εθιστική με την κλασική έννοια.
Δεν προκαλεί συνήθως craving ή χρήση για ευφορία.
Ωστόσο μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα απόσυρσης όταν διακοπεί απότομα, ειδικά μετά από αρκετές εβδομάδες ή μήνες θεραπείας.
Αυτό είναι σημαντικό:
απόσυρση ≠ εθισμός.
Τι συμβαίνει αν σταματήσει απότομα;
Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- ζάλη,
- πονοκέφαλο,
- ναυτία,
- κόπωση,
- άγχος,
- ευερεθιστότητα,
- αϋπνία,
- έντονα όνειρα,
- εφίδρωση,
- τρόμο,
- αισθήσεις σαν μικρά ηλεκτρικά «τινάγματα».
Για αυτό η διακοπή γίνεται συνήθως με σταδιακή μείωση της δόσης, σύμφωνα με το σχέδιο του γιατρού.
Για πόσο καιρό παίρνει κάποιος Cipralex;
Εξαρτάται από την κατάσταση και το ιστορικό.
Στην κατάθλιψη, το NHS σημειώνει ότι συχνά η θεραπεία συνεχίζεται για τουλάχιστον έξι μήνες ή περισσότερο.
Σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή χρόνιες αγχώδεις διαταραχές μπορεί να απαιτείται μεγαλύτερη διάρκεια.
Δεν υπάρχει γενικός κανόνας ότι «μετά από Χ μήνες πρέπει να το κόψεις».
Τι γίνεται αν δεν δουλεύει;
Αν μετά από επαρκές διάστημα δεν υπάρχει βελτίωση, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει:
- αν η λήψη γίνεται σωστά,
- αν έχει δοθεί αρκετός χρόνος,
- τροποποίηση της θεραπείας,
- αλλαγή φαρμάκου,
- ψυχοθεραπεία,
- συνδυαστική προσέγγιση.
Δεν είναι ασυνήθιστο να χρειάζεται προσαρμογή μέχρι να βρεθεί η κατάλληλη θεραπεία.
Cipralex και εγκυμοσύνη
Η απόφαση για χρήση αντικαταθλιπτικού κατά την εγκυμοσύνη χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου–οφέλους.
Δεν είναι σωστό ούτε να θεωρείται αυτόματα ασφαλές ούτε να διακόπτεται αυτόματα όταν μια γυναίκα μείνει έγκυος.
Ιδιαίτερα η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει προβλήματα και πρέπει να συζητείται με τον γιατρό.
Σημαντικές αλληλεπιδράσεις
Η εσιταλοπράμη μπορεί να αλληλεπιδράσει με άλλα φάρμακα και ουσίες.
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή με:
- άλλα σεροτονινεργικά φάρμακα,
- ορισμένα παυσίπονα,
- φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη,
- ασπιρίνη και ορισμένα NSAIDs,
- St John’s wort / βαλσαμόχορτο,
- ορισμένα φάρμακα που επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό.
Άρα ο γιατρός και ο φαρμακοποιός πρέπει να γνωρίζουν όλα τα φάρμακα και συμπληρώματα που χρησιμοποιεί ο ασθενής.
Τι είναι το σύνδρομο σεροτονίνης;
Είναι σπάνια αλλά δυνητικά σοβαρή κατάσταση που μπορεί να εμφανιστεί όταν η σεροτονινεργική δραστηριότητα γίνει υπερβολικά υψηλή, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται διαφορετικές σχετικές ουσίες.
Συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- ταχυκαρδία,
- έντονη εφίδρωση,
- τρόμο,
- μυϊκά τινάγματα,
- σύγχυση,
- έντονη διέγερση.
Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Cipralex και καρδιά
Η εσιταλοπράμη μπορεί σπάνια να επηρεάσει την ηλεκτρική λειτουργία της καρδιάς και να συνδεθεί με διαταραχές του ρυθμού σε ευάλωτους ανθρώπους.
Για αυτό ο γιατρός χρειάζεται να γνωρίζει αν υπάρχει:
- ιστορικό αρρυθμιών,
- λιποθυμία χωρίς εξήγηση,
- καρδιολογική πάθηση,
- άλλα φάρμακα που επηρεάζουν QT interval.
Μπορεί να προκαλέσει χαμηλό νάτριο;
Ναι, πιο σπάνια.
Η εσιταλοπράμη μπορεί να σχετίζεται με υπονατριαιμία, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερους ανθρώπους ή σε όσους λαμβάνουν διουρητικά.
Συμπτώματα όπως:
- σύγχυση,
- έντονη αδυναμία,
- πονοκέφαλος,
- προβλήματα συγκέντρωσης,
- αστάθεια
χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
Τι ισχύει με αυτοκτονικές σκέψεις;
Κατά την έναρξη αντικαταθλιπτικής θεραπείας χρειάζεται παρακολούθηση για σημαντικές αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά, ιδιαίτερα σε νεότερα άτομα.
Αν εμφανιστούν νέες ή εντονότερες σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με επαγγελματία υγείας.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε με γιατρό;
Επικοινωνήστε όταν:
- οι παρενέργειες είναι πολύ έντονες,
- το άγχος επιδεινώνεται σημαντικά,
- δεν υπάρχει βελτίωση μετά από επαρκές χρονικό διάστημα,
- υπάρχουν επίμονες σεξουαλικές παρενέργειες,
- εμφανίζεται ασυνήθιστη αιμορραγία,
- υπάρχει έντονη ζάλη ή λιποθυμία,
- θέλετε να αλλάξετε ή να διακόψετε το φάρμακο.
Ζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια για συμπτώματα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης, πιθανού συνδρόμου σεροτονίνης ή σοβαρής αρρυθμίας.
Συμπέρασμα
Το Cipralex είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο SSRI με δραστική ουσία την εσιταλοπράμη.
Μπορεί να είναι αποτελεσματικό στην κατάθλιψη και σε διάφορες αγχώδεις διαταραχές, αλλά:
- χρειάζεται χρόνο για να δράσει,
- μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες,
- η ανταπόκριση διαφέρει σημαντικά μεταξύ ανθρώπων,
- δεν πρέπει να διακόπτεται απότομα.
Η καλύτερη θεραπευτική επιλογή δεν είναι αυτή που «δούλεψε σε κάποιον στο internet», αλλά εκείνη που επιλέγεται και παρακολουθείται εξατομικευμένα.
