Οι μύκητες στον κόλπο, γνωστοί ιατρικά ως αιδοιοκολπική καντιντίαση, είναι μία πολύ συχνή μορφή κολπίτιδας που προκαλείται από υπερανάπτυξη μυκήτων του γένους Candida.
Η Candida μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά στον κόλπο χωρίς να δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Όταν όμως αλλάξει η ισορροπία ανάμεσα στους φυσιολογικούς μικροοργανισμούς της περιοχής, ο μύκητας μπορεί να πολλαπλασιαστεί και να προκαλέσει συμπτώματα.
Τα συχνότερα είναι:
- έντονος κνησμός,
- κάψιμο,
- ερυθρότητα και πρήξιμο,
- πόνος ή ευαισθησία,
- παχύρρευστη λευκή έκκριση που συνήθως δεν έχει έντονη οσμή.
Ωστόσο, δεν προκαλείται κάθε κνησμός ή λευκή έκκριση από Candida.
Βακτηριακή κολπίτιδα, τριχομονάδες, άλλες λοιμώξεις, ερεθισμός από προϊόντα υγιεινής ή ορμονικές μεταβολές μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.
Σημαντικό: Αν εμφανίζετε κολπικά συμπτώματα για πρώτη φορά, αν δεν είστε βέβαιη ότι πρόκειται για μυκητίαση ή αν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη θεραπεία, είναι προτιμότερο να γίνει αξιολόγηση από γυναικολόγο ή άλλο κατάλληλο επαγγελματία υγείας.
Τι είναι η Candida;
Η Candida είναι ένας ζυμομύκητας που μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά στο ανθρώπινο σώμα.
Στον κόλπο, φυσιολογικά βακτήρια — ιδιαίτερα οι γαλακτοβάκιλλοι — βοηθούν στη διατήρηση ενός περιβάλλοντος που περιορίζει την υπερβολική ανάπτυξη μυκήτων.
Όταν αυτή η ισορροπία διαταραχθεί, μπορεί να προκύψει υπερανάπτυξη Candida και να εμφανιστεί αιδοιοκολπική καντιντίαση.
Το συχνότερο είδος είναι το Candida albicans, αν και άλλοι τύποι Candida μπορούν επίσης να προκαλέσουν λοίμωξη και σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι δυσκολότεροι στην αντιμετώπιση.
Ποια είναι τα συμπτώματα της μυκητίασης στον κόλπο;
Τα συμπτώματα μπορεί να κυμαίνονται από ήπια έως πολύ ενοχλητικά.
Συχνά περιλαμβάνουν:
- έντονο κνησμό στον κόλπο και στο αιδοίο,
- κάψιμο,
- ερυθρότητα,
- πρήξιμο,
- πόνο ή ευαισθησία,
- τσούξιμο κατά την ούρηση,
- πόνο ή δυσφορία κατά τη σεξουαλική επαφή,
- αύξηση των κολπικών εκκρίσεων,
- παχύρρευστη λευκή έκκριση που μοιάζει με «κοκκώδες τυρί» και συνήθως δεν έχει έντονη μυρωδιά.
Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να μην υπάρχει ιδιαίτερη αλλαγή στις εκκρίσεις και το βασικό σύμπτωμα να είναι ο κνησμός ή το κάψιμο.
Τι χρώμα έχουν τα υγρά όταν υπάρχουν μύκητες;
Η κλασική εικόνα είναι:
λευκή, παχύρρευστη, συνήθως άοσμη έκκριση.
Ωστόσο, η εμφάνιση των υγρών δεν αρκεί από μόνη της για διάγνωση.
Αν η έκκριση έχει:
- έντονη «ψαρίλα»,
- γκριζωπό χρώμα,
- έντονο κίτρινο ή πράσινο χρώμα,
- αφρώδη υφή,
η Candida μπορεί να μην είναι η πιθανότερη αιτία και χρειάζεται αξιολόγηση για άλλες μορφές κολπίτιδας.
Μύκητες ή βακτηριακή κολπίτιδα;
Αυτές οι δύο καταστάσεις συχνά συγχέονται.
Πιο χαρακτηριστικά μυκητίασης
- έντονος κνησμός,
- ερυθρότητα,
- κάψιμο,
- παχύρρευστη λευκή έκκριση,
- μικρή ή καθόλου έντονη οσμή.
Πιο χαρακτηριστικά βακτηριακής κολπίτιδας
- λεπτότερη ή γκριζωπή έκκριση,
- χαρακτηριστική έντονη «ψαρίλα»,
- συνήθως λιγότερος κνησμός από ό,τι στην Candida.
Η εμφάνιση όμως μπορεί να διαφέρει και οι δύο καταστάσεις δεν πρέπει να διαγιγνώσκονται αποκλειστικά από τις εκκρίσεις.
Μύκητες ή τριχομονάδες;
Η τριχομονάδα είναι διαφορετική κατάσταση και αποτελεί σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη.
Μπορεί να προκαλέσει:
- ερεθισμό,
- κάψιμο,
- αυξημένη έκκριση,
- κιτρινωπή ή πρασινωπή έκκριση,
- δυσάρεστη οσμή.
Επειδή ορισμένα συμπτώματα επικαλύπτονται, η ασφαλής διάκριση μπορεί να απαιτεί εξέταση και εργαστηριακό έλεγχο.
Η μυκητίαση του κόλπου είναι ΣΜΝ;
Όχι με την κλασική έννοια.
Η κολπική καντιντίαση δεν ταξινομείται ως σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη και μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα που δεν έχουν σεξουαλική δραστηριότητα.
Ωστόσο, η σεξουαλική επαφή μπορεί:
- να πυροδοτήσει συμπτώματα σε ορισμένες περιπτώσεις,
- να αλλάξει προσωρινά το τοπικό περιβάλλον,
- και σπανιότερα να συνδέεται με μεταφορά Candida μεταξύ συντρόφων.
Άρα δεν πρέπει να παρουσιάζεται η Candida σαν κλασικό ΣΜΝ, αλλά ούτε να θεωρούμε ότι η σεξουαλική δραστηριότητα δεν παίζει ποτέ κανέναν ρόλο.
Από τι προκαλούνται οι μύκητες στον κόλπο;
Δεν υπάρχει πάντα μία συγκεκριμένη αιτία.
Παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα περιλαμβάνουν:
Αντιβιοτικά
Τα αντιβιοτικά μπορεί να μειώσουν μέρος των φυσιολογικών βακτηρίων του κόλπου και να επιτρέψουν μεγαλύτερη ανάπτυξη Candida.
Εγκυμοσύνη
Οι ορμονικές μεταβολές αυξάνουν την πιθανότητα καντιντίασης, ιδιαίτερα κατά την εγκυμοσύνη.
Αυξημένα οιστρογόνα
Ορισμένα αντισυλληπτικά και η ορμονοθεραπεία μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο σε ορισμένα άτομα.
Διαβήτης
Ο μη καλά ρυθμισμένος διαβήτης συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα μυκητιασικών λοιμώξεων.
Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
Παθήσεις ή φάρμακα που μειώνουν την ανοσολογική άμυνα μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο.
Μπορεί να προκαλέσει μυκητίαση η κακή υγιεινή;
Η μυκητίαση δεν σημαίνει ότι κάποιος «δεν είναι καθαρός».
Στην πραγματικότητα, το υπερβολικό πλύσιμο μπορεί να προκαλέσει επιπλέον ερεθισμό και να διαταράξει τη φυσιολογική ισορροπία της περιοχής.
Οι κολπικές πλύσεις, τα αρωματικά προϊόντα και τα deodorant sprays στην ευαίσθητη περιοχή δεν συνιστώνται.
Ο κόλπος έχει φυσικούς μηχανισμούς αυτοκαθαρισμού.
Για την εξωτερική περιοχή του αιδοίου αρκεί συνήθως ήπιος καθαρισμός και αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων.
Μπορούν τα στενά ρούχα να προκαλέσουν μύκητες;
Δεν αποτελούν από μόνα τους άμεση αιτία.
Ωστόσο, η παρατεταμένη υγρασία και η θερμότητα μπορεί να δημιουργούν περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη Candida.
Για αυτό μπορεί να βοηθά:
- να αλλάζετε βρεγμένο μαγιό ή ρούχα γυμναστικής,
- να αποφεύγετε πολύ στενά εσώρουχα για μεγάλα χρονικά διαστήματα,
- να επιλέγετε υφάσματα που επιτρέπουν καλύτερο αερισμό.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στα συμπτώματα.
Ο γυναικολόγος μπορεί να:
- πάρει ιστορικό,
- εξετάσει το αιδοίο και τον κόλπο,
- αξιολογήσει την έκκριση,
- πάρει δείγμα κολπικού υγρού για εργαστηριακό έλεγχο.
Οι εξετάσεις μπορούν να βοηθήσουν να διαπιστωθεί αν υπάρχει Candida ή κάποια άλλη αιτία κολπίτιδας.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν:
- είναι το πρώτο επεισόδιο,
- τα συμπτώματα δεν είναι τυπικά,
- η θεραπεία δεν βοηθά,
- οι μυκητιάσεις επανέρχονται.
Πώς αντιμετωπίζονται οι μύκητες στον κόλπο;
Η Candida αντιμετωπίζεται με αντιμυκητιασικά φάρμακα.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρησιμοποιηθούν:
- κολπικές κρέμες,
- υπόθετα ή κολπικά δισκία,
- από του στόματος θεραπεία.
Η επιλογή εξαρτάται από:
- τη βαρύτητα των συμπτωμάτων,
- το αν είναι πρώτη ή επαναλαμβανόμενη λοίμωξη,
- το είδος Candida,
- την εγκυμοσύνη,
- άλλους παράγοντες υγείας.
Τι ισχύει στην εγκυμοσύνη;
Η μυκητίαση είναι συχνότερη στην εγκυμοσύνη λόγω των ορμονικών μεταβολών.
Αν είστε έγκυος, μην ξεκινάτε από του στόματος αντιμυκητιασική θεραπεία χωρίς ιατρική οδηγία.
Το NHS συνιστά να συμβουλεύεται η έγκυος γιατρό ή μαία πριν από τη θεραπεία και αναφέρει τοπικές επιλογές ως συνήθη προσέγγιση στην εγκυμοσύνη.
Πόσο καιρό κρατάει η μυκητίαση;
Με κατάλληλη θεραπεία η μυκητίαση συνήθως υποχωρεί μέσα σε περίπου 7 έως 14 ημέρες.
Αν τα συμπτώματα:
- δεν βελτιωθούν,
- χειροτερεύσουν,
- επιστρέψουν σύντομα μετά τη θεραπεία,
χρειάζεται επανεκτίμηση.
Γιατί επανέρχονται οι μύκητες;
Επαναλαμβανόμενα επεισόδια μπορεί να σχετίζονται με:
- συχνή χρήση αντιβιοτικών,
- μη ρυθμισμένο διαβήτη,
- ορμονικούς παράγοντες,
- ανοσοκαταστολή,
- διαφορετικό είδος Candida,
- ή λανθασμένη αρχική διάγνωση.
Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι σημαντικό να μην αντιμετωπίζεται κάθε επεισόδιο απλώς με επαναλαμβανόμενη αυτοθεραπεία.
Χρειάζεται διερεύνηση της αιτίας.
Τι σημαίνει «υποτροπιάζουσα μυκητίαση»;
Οι πηγές δεν χρησιμοποιούν πάντα ακριβώς το ίδιο όριο.
Η Mayo Clinic αναφέρει ως complicated infection τις τέσσερις ή περισσότερες λοιμώξεις μέσα σε έναν χρόνο, ενώ αντίστοιχο όριο χρησιμοποιεί και το NHS για recurrent thrush.
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερης διάρκειας θεραπεία και έλεγχος υποκείμενων παραγόντων.
Χρειάζεται θεραπεία και ο σύντροφος;
Συνήθως δεν χρειάζεται να θεραπεύεται ένας ασυμπτωματικός σύντροφος.
Αν όμως ο σύντροφος έχει συμπτώματα — όπως ερεθισμό, κάψιμο ή βαλανίτιδα — πρέπει να αξιολογηθεί.
Μπορώ να κάνω σεξ όταν έχω μυκητίαση;
Μπορείτε να έχετε σεξουαλική επαφή, αλλά αν υπάρχει:
- πόνος,
- κάψιμο,
- έντονος ερεθισμός,
η τριβή μπορεί να κάνει τα συμπτώματα χειρότερα.
Συνήθως είναι πιο άνετο να περιμένετε μέχρι να υποχωρήσουν.
Επίσης ορισμένες αντιμυκητιασικές κρέμες μπορούν να επηρεάσουν τα προφυλακτικά ή τα διαφράγματα από latex, οπότε χρειάζεται έλεγχος των οδηγιών του συγκεκριμένου προϊόντος.
Βοηθούν τα προβιοτικά;
Τα προβιοτικά έχουν μελετηθεί ως πιθανή συμπληρωματική προσέγγιση, αλλά δεν αποτελούν αποδεδειγμένη θεραπεία που αντικαθιστά τα αντιμυκητιασικά.
Η Mayo Clinic αναφέρει ότι δεν υπάρχουν αποδεδειγμένες εναλλακτικές θεραπείες που να θεραπεύουν με αξιοπιστία την κολπική καντιντίαση.
Για αυτό δεν θα παρουσίαζα γιαούρτι, προβιοτικά ή άλλες «φυσικές θεραπείες» ως θεραπεία.
Τι να αποφεύγετε
Αποφύγετε:
- κολπικές πλύσεις,
- αρωματικά sprays,
- deodorants για την ευαίσθητη περιοχή,
- έντονα σαπούνια,
- άσκοπη χρήση αντιβιοτικών,
- αυτοσχέδιες θεραπείες μέσα στον κόλπο.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γυναικολόγο;
Ιδιαίτερα όταν:
- είναι η πρώτη φορά που εμφανίζετε τα συμπτώματα,
- δεν είστε βέβαιη ότι πρόκειται για μυκητίαση,
- υπάρχει έντονη ή ασυνήθιστη οσμή,
- τα υγρά έχουν διαφορετικό χρώμα από το συνηθισμένο,
- υπάρχει πυελικός πόνος,
- εμφανίζονται πληγές ή φυσαλίδες,
- υπάρχει πυρετός,
- η θεραπεία δεν λειτουργεί,
- τα επεισόδια επαναλαμβάνονται συχνά,
- είστε έγκυος,
- υπάρχει διαβήτης ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Μπορεί να είναι κάτι άλλο;
Ναι.
Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες πληροφορίες.
Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σε:
- βακτηριακή κολπίτιδα,
- τριχομονάδες,
- χλαμύδια ή γονόρροια,
- δερματίτιδα ή ερεθισμό,
- ορμονικές μεταβολές,
- ατροφική κολπίτιδα / ουρογεννητικό σύνδρομο εμμηνόπαυσης.
Για αυτό μια αντιμυκητιασική κρέμα που «δεν δουλεύει» μπορεί απλώς να σημαίνει ότι η αρχική διάγνωση ήταν λάθος.
Συμπέρασμα
Η κολπική καντιντίαση είναι μία πολύ συχνή και συνήθως αντιμετωπίσιμη κατάσταση.
Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι:
- έντονος κνησμός,
- κάψιμο,
- ερυθρότητα,
- ευαισθησία,
- παχύρρευστη λευκή έκκριση χωρίς έντονη οσμή.
Όμως κανένα από αυτά δεν αρκεί μόνο του για ασφαλή διάγνωση.
Ειδικά όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται για πρώτη φορά, είναι διαφορετικά από προηγούμενες λοιμώξεις ή δεν βελτιώνονται με θεραπεία, η αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας είναι η ασφαλέστερη επιλογή.
