Ψυχοθεραπεία

Είδη ψυχοθεραπείας: 15 προσεγγίσεις και ποια μπορεί να σου ταιριάζει

Σε 30 δευτερόλεπτα

Τι να κρατήσεις

1

Δεν υπάρχει ένα είδος ψυχοθεραπείας που να είναι καλύτερο για όλους. Η κατάλληλη προσέγγιση εξαρτάται από το πρόβλημα, τους στόχους, τις προτιμήσεις και τον άνθρωπο.

2

Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) είναι από τις περισσότερο μελετημένες προσεγγίσεις και χρησιμοποιείται ευρέως για άγχος, κατάθλιψη, φοβίες, OCD και άλλες δυσκολίες.

3

Η Συστημική Ψυχοθεραπεία εξετάζει περισσότερο τα μοτίβα σχέσεων και το πλαίσιο στο οποίο ζει ο άνθρωπος, ενώ η Συνθετική Ψυχοθεραπεία συνδυάζει στοιχεία διαφορετικών σχολών ανάλογα με τις ανάγκες του θεραπευόμενου.

4

Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας δεν εξαρτάται μόνο από τη σχολή. Η θεραπευτική σχέση, η κατάλληλη εκπαίδευση του θεραπευτή, οι στόχοι και η συνεργασία παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.

Τι είναι η ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι μια επαγγελματική θεραπευτική διαδικασία που χρησιμοποιεί:

  • συζήτηση,
  • θεραπευτικές τεχνικές,
  • ασκήσεις,
  • επεξεργασία συναισθημάτων,
  • αλλαγή συμπεριφορών,
  • διερεύνηση σχέσεων και εμπειριών

για να βοηθήσει έναν άνθρωπο να αντιμετωπίσει ψυχολογικές δυσκολίες ή να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προβλήματα όπως:

Μπορεί επίσης να επιλέξει κάποιος ψυχοθεραπεία χωρίς να έχει κάποια ψυχική διαταραχή.

Για παράδειγμα μπορεί να θέλει:

  • μεγαλύτερη αυτογνωσία,
  • καλύτερες σχέσεις,
  • αλλαγή επαναλαμβανόμενων μοτίβων,
  • καλύτερη διαχείριση συναισθημάτων.

Πόσα είδη ψυχοθεραπείας υπάρχουν;

Πάρα πολλά.

Δεν υπάρχει μία μοναδική παγκόσμια λίστα.

Η American Psychological Association περιγράφει ως μεγάλες οικογένειες προσεγγίσεων:

  • ψυχοδυναμικές/ψυχαναλυτικές,
  • γνωσιακές και συμπεριφορικές,
  • ανθρωπιστικές,
  • συνθετικές/ολοκληρωμένες.

Μέσα σε αυτές έχουν αναπτυχθεί δεκάδες πιο συγκεκριμένες μορφές ψυχοθεραπείας.

Στη σύγχρονη κλινική πράξη θα συναντήσεις συχνά:

  1. Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία – CBT
  2. Συστημική Ψυχοθεραπεία
  3. Συνθετική Ψυχοθεραπεία
  4. Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία
  5. Ψυχανάλυση
  6. Προσωποκεντρική Ψυχοθεραπεία
  7. Gestalt
  8. Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία
  9. Acceptance and Commitment Therapy – ACT
  10. Dialectical Behaviour Therapy – DBT
  11. Schema Therapy
  12. EMDR
  13. Interpersonal Psychotherapy – IPT
  14. Emotion-Focused Therapy – EFT
  15. Compassion Focused Therapy – CFT

Υπάρχουν όμως και πολλές άλλες.

Είδη ψυχοθεραπείας: γρήγορη σύγκριση

ΠροσέγγισηΒασική εστίασηΣυχνά χρησιμοποιείται για
CBTΣκέψεις, συναισθήματα, συμπεριφορέςΆγχος, κατάθλιψη, OCD, φοβίες
ΣυστημικήΣχέσεις και συστήματαΖευγάρια, οικογένεια, σχέσεις
ΣυνθετικήΣυνδυασμός προσεγγίσεωνΠοικίλα αιτήματα
ΨυχοδυναμικήΑσυνείδητα μοτίβα και παρελθόνΣχέσεις, προσωπικότητα, επαναλαμβανόμενα μοτίβα
ΠροσωποκεντρικήΑυτογνωσία και αποδοχήΑυτοεκτίμηση, προσωπική ανάπτυξη
GestaltΕδώ και τώρα, εμπειρίαΑυτογνωσία, σχέσεις, συναίσθημα
ΥπαρξιακήΝόημα, ελευθερία, επιλογέςΥπαρξιακές κρίσεις, απώλεια
ACTΑποδοχή και αξίεςΆγχος, κατάθλιψη, χρόνιος πόνος
DBTΡύθμιση συναισθήματοςΈντονη συναισθηματική αστάθεια, αυτοτραυματισμός
Schema TherapyΒαθιά μοτίβα/σχήματαΠροσωπικότητα, χρόνια προβλήματα σχέσεων
EMDRΤραυματικές μνήμεςPTSD και τραύμα
IPTΔιαπροσωπικές σχέσειςΚατάθλιψη και μεταβάσεις ζωής
EFTΣυναισθηματική επεξεργασίαΣχέσεις, ζευγάρια, συναίσθημα
CFTΣυμπόνια και αυτοκριτικήΝτροπή, αυτοκριτική
MBCTMindfulness + γνωσιακή θεραπείαΥποτροπές κατάθλιψης

1. Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία – CBT

Η Cognitive Behavioural Therapy (CBT) είναι μία από τις πιο γνωστές και περισσότερο ερευνημένες μορφές ψυχοθεραπείας.

Η βασική της ιδέα είναι ότι:

σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Για παράδειγμα:

Κατάσταση

Πρέπει να κάνω παρουσίαση στη δουλειά.

Σκέψη

«Θα τα κάνω χάλια και όλοι θα με κρίνουν.»

Συναίσθημα

Άγχος.

Συμπεριφορά

Αποφεύγω την παρουσίαση.

Η αποφυγή μειώνει προσωρινά το άγχος αλλά μπορεί να ενισχύσει μακροπρόθεσμα τον φόβο.

Στην CBT ο θεραπευόμενος μαθαίνει να:

  • αναγνωρίζει αυτόματα μοτίβα σκέψης,
  • εξετάζει τις πεποιθήσεις του,
  • αλλάζει συμπεριφορές που συντηρούν το πρόβλημα,
  • δοκιμάζει νέους τρόπους αντίδρασης.

Για ποιες δυσκολίες χρησιμοποιείται η CBT;

Έχει ιδιαίτερα ισχυρή ερευνητική βάση για αρκετές καταστάσεις, όπως:

  • αγχώδεις διαταραχές,
  • κοινωνικό άγχος,
  • κρίσεις πανικού,
  • φοβίες,
  • OCD,
  • κατάθλιψη,
  • PTSD,
  • αϋπνία.

Ανάλογα με το πρόβλημα χρησιμοποιούνται διαφορετικά πρωτόκολλα.

Για παράδειγμα η CBT για:

OCD

δεν είναι ακριβώς ίδια με την CBT για:

κοινωνικό άγχος.

Πώς είναι μια συνεδρία CBT;

Συχνά είναι αρκετά δομημένη.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

  • συγκεκριμένους στόχους,
  • συζήτηση προηγούμενης εβδομάδας,
  • ασκήσεις,
  • behavioural experiments,
  • homework,
  • παρακολούθηση προόδου.

Για έναν άνθρωπο που θέλει:

«να καταλάβω τι μπορώ να κάνω πρακτικά»

η CBT μπορεί να είναι ιδιαίτερα ελκυστική.

2. Συστημική Ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση ξεκινά από μια διαφορετική ιδέα:

κανένας άνθρωπος δεν υπάρχει σε κενό.

Ανήκουμε σε συστήματα:

  • οικογένεια,
  • σχέση,
  • φίλους,
  • εργασία,
  • κοινωνία.

Η συστημική θεραπεία δεν ρωτά μόνο:

«Τι πρόβλημα έχεις;»

Αλλά και:

«Μέσα σε ποιο πλαίσιο εμφανίζεται;»

«Πώς αντιδρούν οι άλλοι;»

«Πώς επηρεάζει η αντίδρασή τους εσένα;»

«Ποιο μοτίβο επαναλαμβάνεται;»

Παράδειγμα συστημικής σκέψης

Ένα ζευγάρι μπορεί να έχει το εξής μοτίβο:

Ο ένας αισθάνεται απόσταση.

↓

Ζητά περισσότερη επαφή.

↓

Ο άλλος αισθάνεται πίεση.

↓

Απομακρύνεται.

↓

Ο πρώτος αισθάνεται μεγαλύτερη απόρριψη.

↓

Πιέζει περισσότερο.

Η συστημική προσέγγιση δεν ενδιαφέρεται μόνο για:

«ποιος φταίει».

Εξετάζει:

τον κύκλο που δημιουργούν μαζί.

Πού χρησιμοποιείται η συστημική ψυχοθεραπεία;

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε:

  • ατομική θεραπεία,
  • θεραπεία ζεύγους,
  • οικογενειακή θεραπεία,
  • προβλήματα σχέσεων,
  • γονεϊκές δυσκολίες,
  • μεταβάσεις ζωής.

Και κάτι σημαντικό:

Συστημική θεραπεία δεν σημαίνει ότι πρέπει υποχρεωτικά να έρχεται ολόκληρη η οικογένεια.

Μπορεί να γίνει κανονικά ατομική ψυχοθεραπεία με συστημικό τρόπο σκέψης.

3. Συνθετική Ψυχοθεραπεία

Η Συνθετική Ψυχοθεραπεία (Integrative Psychotherapy) δεν περιορίζεται σε μία μοναδική σχολή.

Ο θεραπευτής μπορεί να αξιοποιεί ιδέες και τεχνικές από περισσότερες προσεγγίσεις μέσα σε ένα συνεκτικό θεραπευτικό πλαίσιο.

Για παράδειγμα μπορεί να χρησιμοποιήσει:

  • τεχνικές CBT,
  • ψυχοδυναμική κατανόηση,
  • στοιχεία προσωποκεντρικής θεραπείας,
  • συστημική σκέψη.

Στόχος είναι η θεραπεία να προσαρμοστεί:

στον άνθρωπο

αντί ο άνθρωπος να πρέπει να προσαρμοστεί υποχρεωτικά:

σε μία σχολή.

Συνθετική σημαίνει «παίρνω λίγο από όλα»;

Όχι όταν γίνεται σωστά.

Η συνθετική ψυχοθεραπεία δεν είναι:

«σήμερα κάνουμε CBT, αύριο Freud και μεθαύριο Gestalt επειδή μας άρεσε.»

Υπάρχουν οργανωμένα μοντέλα ψυχοθεραπευτικής σύνθεσης με συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο.

Η σύνθεση πρέπει να έχει:

  • λογική,
  • θεραπευτικούς στόχους,
  • κατάλληλη εκπαίδευση του θεραπευτή.

4. Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοδυναμική θεραπεία έχει ιστορικές ρίζες στην ψυχανάλυση, αλλά η σύγχρονη ψυχοδυναμική θεραπεία έχει εξελιχθεί σημαντικά.

Εξετάζει:

  • ασυνείδητα μοτίβα,
  • πρώιμες σχέσεις,
  • εσωτερικές συγκρούσεις,
  • άμυνες,
  • επαναλαμβανόμενα μοτίβα στις σχέσεις.

Ένα συχνό ερώτημα είναι:

«Γιατί κάνω ξανά και ξανά το ίδιο πράγμα, ενώ γνωρίζω ότι με πληγώνει;»

Η σχέση με τον θεραπευτή

Στην ψυχοδυναμική προσέγγιση η ίδια η θεραπευτική σχέση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κατανοηθούν μοτίβα.

Για παράδειγμα:

ο τρόπος που φοβάσαι ότι:

«θα με απορρίψει ο θεραπευτής»

μπορεί να συνδέεται με φόβους που εμφανίζονται και σε άλλες σχέσεις.

Είναι μόνο για το παρελθόν;

Όχι.

Αυτό είναι στερεότυπο.

Το παρελθόν εξετάζεται κυρίως για να καταλάβουμε:

πώς επηρεάζει το παρόν.

5. Ψυχανάλυση

Η ψυχανάλυση είναι ιστορικά συνδεδεμένη με τον Sigmund Freud, αλλά έχει εξελιχθεί σε πολλές διαφορετικές σχολές.

Συχνά είναι:

  • πιο μακροχρόνια,
  • πιο εντατική,
  • με συχνότερες συνεδρίες.

Δίνει μεγάλη έμφαση:

  • στο ασυνείδητο,
  • στις άμυνες,
  • στις εσωτερικές συγκρούσεις,
  • στη μεταβίβαση,
  • στην προσωπικότητα.

Δεν είναι το ίδιο πράγμα με κάθε ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία.

6. Προσωποκεντρική Ψυχοθεραπεία

Η προσωποκεντρική προσέγγιση συνδέεται κυρίως με τον Carl Rogers.

Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη θεραπευτική σχέση.

Ο θεραπευτής προσπαθεί να προσφέρει:

  • ενσυναίσθηση,
  • αυθεντικότητα,
  • αποδοχή χωρίς όρους.

Δεν λειτουργεί ως:

«ειδικός που θα σου πει τι να κάνεις».

Δημιουργεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος μπορεί να:

  • κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του,
  • αναγνωρίσει ανάγκες,
  • αναπτύξει μεγαλύτερη αυτοαποδοχή.

7. Gestalt Therapy

Η Gestalt δίνει μεγάλη έμφαση:

στο εδώ και τώρα.

Αντί να συζητάμε μόνο:

«τι συνέβη τότε;»

μπορεί να εξετάζουμε:

«τι αισθάνεσαι αυτή τη στιγμή καθώς μου το περιγράφεις;»

Δίνει έμφαση:

  • στην επίγνωση,
  • στο σώμα,
  • στο συναίσθημα,
  • στη σχέση,
  • στην εμπειρία της παρούσας στιγμής.

Μπορεί να χρησιμοποιεί βιωματικές τεχνικές, όπως η γνωστή:

«άδεια καρέκλα».

8. Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία

Η υπαρξιακή θεραπεία ασχολείται με βαθύτερα ανθρώπινα ερωτήματα:

  • Ποιο είναι το νόημα της ζωής μου;
  • Τι θέλω πραγματικά;
  • Πώς αντιμετωπίζω τον θάνατο;
  • Τι σημαίνει ελευθερία;
  • Ποια ευθύνη έχω για τις επιλογές μου;
  • Γιατί νιώθω κενό;

Μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν:

  • υπαρξιακή κρίση,
  • απώλεια,
  • μεγάλη αλλαγή ζωής,
  • αίσθηση κενού,
  • ερωτήματα ταυτότητας.

9. Acceptance and Commitment Therapy – ACT

Η ACT ανήκει στις σύγχρονες συμπεριφορικές προσεγγίσεις και έχει επηρεαστεί έντονα από τις έννοιες:

  • αποδοχής,
  • mindfulness,
  • ψυχολογικής ευελιξίας.

Η βασική της ιδέα δεν είναι:

«πρέπει να εξαφανίσω κάθε δύσκολη σκέψη».

Αλλά:

«μπορώ να έχω δύσκολες σκέψεις και συναισθήματα χωρίς αυτά να καθορίζουν όλες τις επιλογές μου».

Αξίες στην ACT

Ένα κεντρικό ερώτημα είναι:

«Τι είδους ζωή θέλω να δημιουργήσω;»

Ο θεραπευόμενος δουλεύει πάνω:

  • στις αξίες του,
  • στην αποδοχή δύσκολων εμπειριών,
  • στο cognitive defusion,
  • στη δράση σύμφωνα με όσα έχουν σημασία.

10. Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία – DBT

Η Dialectical Behaviour Therapy δημιουργήθηκε αρχικά για ανθρώπους με πολύ έντονη συναισθηματική δυσκολία και χρόνια αυτοκτονικότητα.

Σήμερα είναι ιδιαίτερα γνωστή για την αντιμετώπιση προβλημάτων όπως:

  • συναισθηματική απορρύθμιση,
  • αυτοτραυματισμός,
  • οριακή διαταραχή προσωπικότητας.

Η DBT συνδυάζει:

αποδοχή + αλλαγή.

Τι μαθαίνει κάποιος στην DBT;

Τέσσερις πολύ γνωστές ομάδες δεξιοτήτων είναι:

  • mindfulness,
  • emotion regulation,
  • distress tolerance,
  • interpersonal effectiveness.

Σε ολοκληρωμένα προγράμματα DBT μπορεί να υπάρχουν:

  • ατομική θεραπεία,
  • ομάδες εκμάθησης δεξιοτήτων,
  • coaching,
  • θεραπευτική ομάδα.

11. Schema Therapy – Θεραπεία Σχημάτων

Η Schema Therapy αναπτύχθηκε από τον Jeffrey Young.

Συνδυάζει στοιχεία από:

  • CBT,
  • attachment theory,
  • Gestalt,
  • ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις.

Εξετάζει βαθιά και επαναλαμβανόμενα μοτίβα που ονομάζονται:

σχήματα.

Παραδείγματα:

«Όλοι τελικά θα με εγκαταλείψουν.»

«Δεν αξίζω αγάπη.»

«Οι ανάγκες μου δεν έχουν σημασία.»

«Πρέπει να είμαι τέλειος.»

Τι είναι τα schema modes;

Η Schema Therapy χρησιμοποιεί επίσης την έννοια των «modes».

Για παράδειγμα:

  • Vulnerable Child,
  • Angry Child,
  • Punitive Parent,
  • Detached Protector,
  • Healthy Adult.

Η προσέγγιση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν υπάρχουν:

  • χρόνια προβλήματα σχέσεων,
  • επαναλαμβανόμενα μοτίβα,
  • δυσκολίες προσωπικότητας.

12. EMDR

Το Eye Movement Desensitization and Reprocessing είναι θεραπευτική μέθοδος που χρησιμοποιείται κυρίως για:

  • PTSD,
  • τραυματικές εμπειρίες.

Κατά την επεξεργασία συγκεκριμένων τραυματικών αναμνήσεων χρησιμοποιείται διμερής διέγερση, συχνά μέσω:

  • κινήσεων των ματιών,
  • εναλλασσόμενων taps,
  • ήχων.

Το EMDR δεν είναι:

«ύπνωση».

Και δεν είναι απλώς:

«κουνάω τα μάτια και εξαφανίζεται το τραύμα».

Πρόκειται για οργανωμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο που πρέπει να εφαρμόζεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία.

Κατευθυντήριες οδηγίες όπως το NICE το προτείνουν ως θεραπευτική επιλογή για PTSD σε ενήλικες.

13. Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεία – IPT

Η Interpersonal Psychotherapy εστιάζει στη σύνδεση μεταξύ:

  • διάθεσης,
  • σχέσεων,
  • σημαντικών αλλαγών ζωής.

Μπορεί να εξετάζει θέματα όπως:

  • πένθος,
  • συγκρούσεις,
  • αλλαγή κοινωνικού ρόλου,
  • δυσκολία στις σχέσεις.

Χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

14. Emotion-Focused Therapy – EFT

Η Emotion-Focused Therapy θεωρεί ότι τα συναισθήματα δεν είναι απλώς κάτι που πρέπει:

«να ελέγξουμε».

Αποτελούν σημαντικές πληροφορίες για:

  • ανάγκες,
  • σχέσεις,
  • εμπειρίες.

Ο θεραπευόμενος μαθαίνει να:

  • αναγνωρίζει,
  • κατανοεί,
  • επεξεργάζεται,
  • μετασχηματίζει

δύσκολα συναισθηματικά μοτίβα.

EFT για ζευγάρια

Υπάρχει επίσης η Emotionally Focused Couples Therapy, που χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στη θεραπεία ζεύγους.

Εξετάζει:

  • δεσμό,
  • συναισθηματικές ανάγκες,
  • επαναλαμβανόμενους κύκλους μεταξύ συντρόφων.

15. Compassion Focused Therapy – CFT

Η Compassion Focused Therapy δημιουργήθηκε κυρίως για ανθρώπους με έντονη:

  • ντροπή,
  • αυτοκριτική,
  • δυσκολία αυτοσυμπόνιας.

Ένας άνθρωπος μπορεί να γνωρίζει λογικά:

«δεν είμαι αποτυχημένος».

Αλλά μέσα του να υπάρχει μια πολύ σκληρή φωνή:

«Δεν αξίζεις τίποτα.»

Η CFT δουλεύει πάνω στην ανάπτυξη ενός πιο:

  • ασφαλούς,
  • συμπονετικού,
  • λιγότερο τιμωρητικού

τρόπου σχέσης με τον εαυτό.

16. Mindfulness-Based Cognitive Therapy – MBCT

Η MBCT συνδυάζει:

  • γνωσιακές αρχές,
  • mindfulness.

Έχει μελετηθεί ιδιαίτερα στην πρόληψη υποτροπών της κατάθλιψης σε συγκεκριμένους πληθυσμούς.

Ο άνθρωπος μαθαίνει να παρατηρεί:

  • σκέψεις,
  • συναισθήματα,
  • σωματικές αισθήσεις

χωρίς να τα αντιμετωπίζει αυτομάτως σαν:

απόλυτες αλήθειες.

17. Συμπεριφορική Ενεργοποίηση – Behavioural Activation

Η Behavioral Activation είναι ιδιαίτερα σημαντική στην κατάθλιψη.

Η βασική ιδέα είναι απλή αλλά ισχυρή.

Η κατάθλιψη μπορεί να οδηγήσει σε:

λιγότερη δραστηριότητα → λιγότερη ανταμοιβή → περισσότερο καταθλιπτικό συναίσθημα → ακόμη λιγότερη δραστηριότητα.

Η θεραπεία βοηθά να επανέλθουν σταδιακά:

  • δραστηριότητες,
  • στόχοι,
  • επαφή με ανθρώπους,
  • πράγματα που έχουν αξία.

18. Θεραπεία ζεύγους

Η θεραπεία ζεύγους δεν αποτελεί μία μοναδική σχολή.

Μπορεί να γίνεται μέσα από:

  • συστημική,
  • CBT,
  • EFT,
  • συνθετική

προσέγγιση.

Μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχουν:

  • επαναλαμβανόμενοι καβγάδες,
  • δυσκολία επικοινωνίας,
  • απιστία,
  • σεξουαλικές δυσκολίες,
  • απόσταση,
  • σημαντικές αλλαγές ζωής.

Ο στόχος δεν είναι πάντα:

«να μη χωρίσει το ζευγάρι».

Μπορεί επίσης να βοηθήσει δύο ανθρώπους να καταλάβουν:

τι συμβαίνει μεταξύ τους και τι θέλουν να κάνουν.

19. Οικογενειακή θεραπεία

Η οικογενειακή θεραπεία βλέπει το πρόβλημα μέσα στο πλαίσιο:

ολόκληρης της οικογένειας.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχουν:

  • συγκρούσεις,
  • δυσκολίες γονέων και παιδιών,
  • ψυχική νόσος μέλους της οικογένειας,
  • αλλαγές οικογενειακής δομής,
  • προβλήματα επικοινωνίας.

Συχνά βασίζεται στη συστημική προσέγγιση.

20. Ομαδική ψυχοθεραπεία

Στην ομαδική ψυχοθεραπεία συμμετέχουν περισσότεροι θεραπευόμενοι μαζί με έναν ή περισσότερους θεραπευτές.

Η ομάδα μπορεί να προσφέρει:

  • αναγνώριση κοινών εμπειριών,
  • feedback,
  • κοινωνική μάθηση,
  • αίσθηση ότι «δεν είμαι μόνος».

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές μορφές ομάδων και δεν είναι όλες ίδιες.

Ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική;

Οι όροι μερικές φορές χρησιμοποιούνται με επικάλυψη.

Η ψυχοθεραπεία όμως συνήθως περιγράφει πιο οργανωμένη θεραπευτική διαδικασία γύρω από:

  • ψυχικές δυσκολίες,
  • συναισθηματικά μοτίβα,
  • συμπεριφορά,
  • σχέσεις.

Η συμβουλευτική μπορεί να έχει περισσότερο:

  • συγκεκριμένο,
  • υποστηρικτικό,
  • βραχυπρόθεσμο

στόχο.

Η πραγματική διαφορά εξαρτάται επίσης από:

  • την εκπαίδευση του επαγγελματία,
  • το πλαίσιο,
  • τη χώρα.

Ποια ψυχοθεραπεία είναι η καλύτερη;

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που κερδίζει σε όλα.

Η καλύτερη επιλογή εξαρτάται από:

  • το πρόβλημα,
  • τη σοβαρότητα,
  • τη θεραπευτική ένδειξη,
  • τις προτιμήσεις σου,
  • την εκπαίδευση του θεραπευτή.

Για συγκεκριμένες διαταραχές υπάρχουν προσεγγίσεις με ισχυρότερη τεκμηρίωση.

Για παράδειγμα:

Κοινωνικό άγχος

Η εξειδικευμένη CBT αποτελεί σημαντική θεραπευτική επιλογή.

PTSD

Trauma-focused CBT και EMDR έχουν ισχυρή θέση στις κατευθυντήριες οδηγίες.

Οριακή διαταραχή προσωπικότητας και αυτοτραυματισμός

Η DBT αποτελεί σημαντική εξειδικευμένη επιλογή σε κατάλληλες περιπτώσεις.

Κατάθλιψη

Ανάλογα με τη σοβαρότητα και το άτομο μπορεί να χρησιμοποιηθούν:

  • CBT,
  • behavioural activation,
  • IPT,
  • counselling,
  • βραχεία ψυχοδυναμική θεραπεία,
  • άλλες προσεγγίσεις.

Είναι σημαντικότερη η σχολή ή ο θεραπευτής;

Και τα δύο έχουν σημασία.

Ένα μεγάλο κομμάτι της επιτυχίας της ψυχοθεραπείας σχετίζεται με τη θεραπευτική σχέση.

Χρειάζεται να αισθάνεσαι ότι ο θεραπευτής:

  • σε ακούει,
  • σε καταλαβαίνει,
  • δεν σε κρίνει,
  • έχει επαρκή εκπαίδευση,
  • μπορεί να εξηγήσει τι κάνετε,
  • αντιμετωπίζει το πρόβλημα για το οποίο ζητάς βοήθεια.

Η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο:

«Τι σχολή είσαι;»

Αλλά και:

«Έχεις εμπειρία στο δικό μου αίτημα και ποιο είναι το πλάνο θεραπείας;»

Πόσο διαρκεί η ψυχοθεραπεία;

Εξαρτάται.

Μπορεί να είναι:

  • βραχεία,
  • μερικών μηνών,
  • μακροχρόνια.

Ορισμένα δομημένα πρωτόκολλα έχουν συγκεκριμένη διάρκεια.

Άλλες μορφές θεραπείας είναι περισσότερο ανοιχτές χρονικά.

Δεν ισχύει:

«όσο περισσότερα χρόνια κάνεις, τόσο καλύτερη θεραπεία είναι».

Ούτε:

«αν δεν λύθηκε σε 10 συνεδρίες, απέτυχε».

Εξαρτάται από:

  • το αίτημα,
  • τη σοβαρότητα,
  • την πολυπλοκότητα,
  • τους στόχους.

Κάθε πότε γίνεται ψυχοθεραπεία;

Πολύ συχνά πραγματοποιείται:

μία φορά την εβδομάδα.

Αλλά ανάλογα με:

  • προσέγγιση,
  • ανάγκες,
  • φάση θεραπείας,

μπορεί να γίνεται περισσότερο ή λιγότερο συχνά.

Πότε καταλαβαίνω ότι η ψυχοθεραπεία βοηθά;

Δεν χρειάζεται κάθε συνεδρία να τελειώνει με:

«Wow, άλλαξε η ζωή μου.»

Η πρόοδος μπορεί να φαίνεται ως:

  • λιγότερα συμπτώματα,
  • διαφορετικές αντιδράσεις,
  • καλύτερα όρια,
  • μικρότερη αποφυγή,
  • καλύτερη κατανόηση μοτίβων,
  • περισσότερο λειτουργικές σχέσεις.

Ιδανικά οι στόχοι επανεξετάζονται κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Και αν δεν μου ταιριάξει ο πρώτος θεραπευτής;

Δεν σημαίνει ότι:

«η ψυχοθεραπεία δεν δουλεύει σε εμένα».

Η σχέση με τον συγκεκριμένο θεραπευτή έχει σημασία.

Μπορεί να χρειαστεί να αναζητήσεις άλλον επαγγελματία ή άλλη προσέγγιση.

Αυτό δεν αποτελεί αποτυχία.

Online ή διά ζώσης ψυχοθεραπεία;

Και οι δύο μορφές μπορούν να είναι χρήσιμες, ανάλογα με:

  • την κατάσταση,
  • το θεραπευτικό μοντέλο,
  • την προτίμηση του ανθρώπου.

Η online θεραπεία προσφέρει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα σε ανθρώπους που:

  • ζουν στο εξωτερικό,
  • βρίσκονται μακριά από μεγάλες πόλεις,
  • έχουν περιορισμένο χρόνο ή κινητικότητα.

Σε ορισμένες πιο σύνθετες ή επείγουσες καταστάσεις μπορεί να χρειάζεται διαφορετική οργάνωση της φροντίδας.

Ψυχολόγος, ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής: ποια η διαφορά;

Ψυχολόγος

Έχει πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην ψυχολογία και, ανάλογα με τη χώρα και το επαγγελματικό πλαίσιο, μπορεί να παρέχει ψυχολογική αξιολόγηση και άλλες υπηρεσίες.

Ψυχίατρος

Είναι γιατρός με ειδικότητα στην ψυχιατρική και μπορεί να:

  • διαγνώσει,
  • συνταγογραφήσει φάρμακα,
  • προσφέρει ψυχοθεραπεία εφόσον έχει σχετική εκπαίδευση.

Ψυχοθεραπευτής

Ο όρος αναφέρεται στην εκπαίδευση και πρακτική της ψυχοθεραπείας.

Για αυτό όταν επιλέγεις επαγγελματία έχει σημασία να γνωρίζεις:

  • βασικό επάγγελμα,
  • εκπαίδευση,
  • θεραπευτική προσέγγιση,
  • εποπτεία,
  • εμπειρία.

Συμπέρασμα

Δεν υπάρχει ένα είδος ψυχοθεραπείας που να είναι:

«το καλύτερο».

Υπάρχει η θεραπεία που:

  • ταιριάζει στο πρόβλημα,
  • έχει κατάλληλη τεκμηρίωση,
  • μπορεί να εφαρμοστεί σωστά από έναν εκπαιδευμένο θεραπευτή,
  • ταιριάζει στον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Η CBT μπορεί να είναι ιδανική για κάποιον που θέλει:

δομή και πρακτικές τεχνικές.

Η συστημική μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο να δει:

πώς τα προβλήματά του συνδέονται με σχέσεις και επαναλαμβανόμενους κύκλους.

Η ψυχοδυναμική μπορεί να φωτίσει:

μοτίβα που επαναλαμβάνονται χωρίς να καταλαβαίνουμε γιατί.

Η συνθετική μπορεί να δημιουργήσει:

μια πιο εξατομικευμένη σύνθεση διαφορετικών προσεγγίσεων.

Αποποίηση ευθύνης

Το άρθρο έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί εξατομικευμένη σύσταση θεραπείας. Η επιλογή ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης πρέπει να λαμβάνει υπόψη το αίτημα, τυχόν διάγνωση, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, τις προσωπικές προτιμήσεις και την κατάλληλη επαγγελματική αξιολόγηση.

Q&A

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι τα βασικά είδη ψυχοθεραπείας;+

Μεταξύ των πιο γνωστών είναι η συνθετική, η CBT, η συστημική, η ψυχοδυναμική, η προσωποκεντρική, η Gestalt, η υπαρξιακή, η ACT, η DBT, η Schema Therapy και η EMDR.

Ποιο είδος ψυχοθεραπείας είναι καλύτερο;+

Δεν υπάρχει μία προσέγγιση καλύτερη για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από το θεραπευτικό αίτημα, την τεκμηρίωση για το συγκεκριμένο πρόβλημα και τις προτιμήσεις του θεραπευόμενου.

Τι είναι η CBT;+

Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία εξετάζει κυρίως τη σχέση μεταξύ σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών και χρησιμοποιεί συχνά δομημένες τεχνικές και ασκήσεις.

Τι είναι η συνθετική ψυχοθεραπεία;+

Είναι μια προσέγγιση που συνδυάζει με οργανωμένο τρόπο θεωρίες και τεχνικές διαφορετικών θεραπευτικών σχολών ανάλογα με τις ανάγκες του θεραπευόμενου.

Ποια θεραπεία είναι κατάλληλη για ζευγάρια;+

Η συστημική θεραπεία, η Emotionally Focused Couples Therapy και ορισμένες γνωσιακές-συμπεριφορικές θεραπείες ζεύγους χρησιμοποιούνται για προβλήματα σχέσεων.

Πώς καταλαβαίνω ποια θεραπεία μου ταιριάζει;+

Εξέτασε το πρόβλημα που θέλεις να δουλέψεις, τι είδους θεραπευτική διαδικασία προτιμάς και αν ο θεραπευτής έχει κατάλληλη εκπαίδευση και εμπειρία στο συγκεκριμένο αίτημα.

Πηγές

Περαιτέρω ανάγνωση

  1. American Psychological Association – Different Approaches to Psychotherapy↗
  2. American Psychological Association – APA Handbook of Psychotherapy↗
  3. NICE – Depression in Adults: Treatment and Management↗
  4. NICE – Post-traumatic Stress Disorder↗
Επιλεγμένα για σένα

Συνέχισε από εδώ

Όλα τα άρθρα →
Το Psychopolis προτείνει

Συνέχισε την εξερεύνηση

Κάθε άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά προσωπική αξιολόγηση ή επαγγελματική υποστήριξη.

Ο Κύριος Ψυ

«Μερικές φορές δεν χρειαζόμαστε απάντηση. Χρειαζόμαστε χώρο για να ακούσουμε καλύτερα την ερώτηση.»