Φοβάμαι να βγω από το σπίτι: άγχος, πανικός ή αγοραφοβία; Για τους περισσότερους ανθρώπους, το να βγουν από το σπίτι είναι κάτι σχεδόν αυτόματο.
Ντύνονται.
Παίρνουν κλειδιά.
Βγαίνουν.
Για κάποιον όμως που βιώνει έντονο άγχος, αυτή η απλή διαδικασία μπορεί να συνοδεύεται από σκέψεις όπως:
«Κι αν με πιάσει κρίση πανικού έξω;»
«Κι αν ζαλιστώ και λιποθυμήσω;»
«Κι αν δεν μπορώ να γυρίσω γρήγορα σπίτι;»
«Κι αν συμβεί κάτι και δεν υπάρχει κανείς να με βοηθήσει;»
«Κι αν πάθω κάτι στο μετρό, στο αυτοκίνητο ή μέσα σε ένα μαγαζί;»
Και έτσι, αυτό που αρχικά ήταν φόβος για μία συγκεκριμένη κατάσταση μπορεί σιγά-σιγά να γίνει:
φόβος να απομακρυνθώ από το σπίτι.
Γιατί φοβάμαι να βγω από το σπίτι;
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία.
Ο φόβος μπορεί να σχετίζεται με:
- κρίσεις πανικού,
- αγοραφοβία,
- κοινωνικό άγχος,
- άγχος υγείας,
- φόβο λιποθυμίας,
- φόβο απώλειας ελέγχου,
- τραυματική εμπειρία,
- κατάθλιψη και έντονη απόσυρση,
- OCD και ανάγκη για συγκεκριμένες «ασφαλείς» συνθήκες.
Γι’ αυτό η ερώτηση δεν είναι μόνο:
«Γιατί δεν θέλω να βγω;»
Αλλά:
«Τι ακριβώς φοβάμαι ότι θα συμβεί αν βγω;»
Η απάντηση συχνά δείχνει προς τον βασικό μηχανισμό.
Τι είναι η αγοραφοβία;
Η αγοραφοβία συχνά παρεξηγείται ως:
«φόβος των ανοιχτών χώρων».
Στην πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Το άτομο μπορεί να φοβάται καταστάσεις στις οποίες θεωρεί ότι:
- θα είναι δύσκολο να φύγει,
- δεν θα μπορέσει να βρει εύκολα βοήθεια,
- μπορεί να πάθει κρίση πανικού,
- μπορεί να αισθανθεί αδιαθεσία,
- μπορεί να χάσει τον έλεγχο.
Συχνά triggers μπορεί να είναι:
- μέσα μαζικής μεταφοράς,
- σούπερ μάρκετ,
- εμπορικά κέντρα,
- ουρές,
- πολυκοσμία,
- ανοιχτοί χώροι,
- κλειστοί χώροι,
- γέφυρες,
- αυτοκινητόδρομοι,
- το να βρίσκεται κάποιος μακριά από το σπίτι,
- το να βγαίνει μόνος.
Άρα μπορώ να έχω αγοραφοβία χωρίς να φοβάμαι «τον έξω κόσμο»;
Ναι.
Για παράδειγμα μπορείς να είσαι απολύτως άνετος:
- στον δρόμο της γειτονιάς σου,
- σε ένα συγκεκριμένο καφέ,
- όταν είσαι με συγκεκριμένο άτομο,
αλλά να φοβάσαι:
- το μετρό,
- το ταξίδι,
- τον αυτοκινητόδρομο,
- ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο,
- ή οτιδήποτε σε κάνει να αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να επιστρέψεις εύκολα σε ασφαλές μέρος.
Τι σχέση έχουν οι κρίσεις πανικού;
Μεγάλη.
Για αρκετούς ανθρώπους όλα ξεκινούν μετά από μία πρώτη έντονη κρίση πανικού.
Μπορεί να συμβεί:
- στο μετρό,
- σε ένα κατάστημα,
- ενώ οδηγούν,
- σε εστιατόριο,
- στον δρόμο.
Τότε ο εγκέφαλος μπορεί να δημιουργήσει σύνδεση:
«Αυτό συνέβη εκεί. Άρα εκεί είναι επικίνδυνα.»
Την επόμενη φορά το άγχος αρχίζει πριν καν φτάσεις στο μέρος.
Και τελικά εμφανίζεται ο φόβος:
«Κι αν ξαναπάθω κρίση;»
Ο φόβος λοιπόν δεν είναι μόνο για την κατάσταση.
Είναι ο φόβος του ίδιου του πανικού.
Πώς νιώθει μια κρίση πανικού όταν είμαι έξω;
Μπορεί να εμφανιστούν:
- έντονη ταχυκαρδία,
- δύσπνοια,
- ζάλη,
- τρέμουλο,
- εφίδρωση,
- βάρος στο στήθος,
- μούδιασμα,
- αίσθημα αποπραγματοποίησης,
- φόβος λιποθυμίας,
- φόβος θανάτου,
- φόβος ότι «θα τρελαθώ» ή θα χάσω τον έλεγχο.
Τότε ο εγκέφαλος ψάχνει μία λύση:
«Γύρνα σπίτι.»
Και όταν επιστρέψεις σπίτι και ηρεμήσεις, μαθαίνει:
«Το σπίτι με έσωσε.»
Αυτό μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την αποφυγή.
Γιατί το σπίτι γίνεται «ασφαλές μέρος»;
Το σπίτι έχει ορισμένα χαρακτηριστικά:
- το γνωρίζεις,
- μπορείς να ξαπλώσεις,
- μπορείς να φύγεις από μια κατάσταση αμέσως,
- δεν υπάρχουν άγνωστοι,
- έχεις πρόσβαση σε ό,τι θεωρείς απαραίτητο,
- νιώθεις περισσότερο έλεγχο.
Έτσι το νευρικό σύστημα μπορεί να μάθει:
σπίτι = ασφάλεια
και
έξω = αβεβαιότητα
Το πρόβλημα είναι ότι όσο περισσότερο ζεις μόνο μέσα στην «ασφαλή ζώνη», τόσο λιγότερες εμπειρίες έχει ο εγκέφαλος που του αποδεικνύουν ότι μπορείς να λειτουργήσεις και έξω.
Ο κύκλος της αποφυγής
Ένα κλασικό παράδειγμα:
1. Πρόσκληση
Ένας φίλος σου λέει:
«Πάμε για καφέ;»
2. Σκέψη
«Κι αν με πιάσει κρίση εκεί;»
3. Άγχος
Ανεβαίνουν οι παλμοί.
4. Αποφυγή
«Δεν μπορώ σήμερα.»
5. Ανακούφιση
Μόλις ακυρώσεις, νιώθεις καλύτερα.
6. Τι μαθαίνει ο εγκέφαλος;
«Καλά έκανα και δεν πήγα.»
Έτσι η αποφυγή ανταμείβεται.
Και την επόμενη φορά το άγχος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Πώς ο κόσμος μπορεί σταδιακά να μικρύνει
Στην αρχή μπορεί να αποφεύγεις:
το μετρό.
Μετά:
τα μεγάλα καταστήματα.
Μετά:
τις μακρινές διαδρομές.
Μετά:
να βγαίνεις μόνος.
Μετά:
να απομακρύνεσαι περισσότερο από λίγα τετράγωνα.
Και σε πιο σοβαρές περιπτώσεις:
να βγεις ακόμη και από την πόρτα.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η έγκαιρη αντιμετώπιση έχει αξία.
Δεν περιμένουμε η ζωή να περιοριστεί εντελώς.
Φοβάμαι να βγω μόνος μου
Αυτό είναι πολύ χαρακτηριστικό.
Μπορεί να βγαίνεις κανονικά όταν είσαι με:
- σύντροφο,
- φίλο,
- συγγενή.
Αλλά μόνος σου να αισθάνεσαι:
«Δεν θα μπορέσω να τα καταφέρω.»
Το άλλο άτομο μπορεί να έχει μετατραπεί σε σήμα ασφάλειας.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει ξαφνικά να κάνεις τα πάντα μόνος.
Σημαίνει όμως ότι μακροπρόθεσμα χρειάζεται να χτιστούν και εμπειρίες όπου:
«Μπορώ να τα καταφέρω χωρίς να χρειάζομαι πάντα κάποιον δίπλα μου.»
Γιατί παίρνω πάντα μαζί μου «πράγματα ασφαλείας»;
Μερικοί άνθρωποι δεν φεύγουν χωρίς:
- νερό,
- φάρμακο,
- συγκεκριμένο άτομο,
- αυτοκίνητο,
- κινητό πλήρως φορτισμένο,
- συγκεκριμένη διαδρομή,
- πρόσβαση σε νοσοκομείο,
- GPS,
- σνακ.
Δεν είναι πρόβλημα να έχει κάποιος νερό ή κινητό μαζί του.
Το ερώτημα είναι:
«Πιστεύω ότι χωρίς αυτό δεν μπορώ να βγω καθόλου;»
Τότε το αντικείμενο μπορεί να λειτουργεί ως safety behavior.
Φοβάμαι ότι θα λιποθυμήσω έξω
Η ζάλη είναι συχνό σύμπτωμα άγχους.
Μπορεί να σχετίζεται με:
- γρήγορη αναπνοή,
- ένταση,
- υπεραερισμό,
- αυξημένη επαγρύπνηση.
Και η σκέψη γίνεται:
«Αφού ζαλίζομαι, θα λιποθυμήσω.»
Η αίσθηση ζάλης όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επίκειται λιποθυμία.
Αν υπάρχει πραγματικό ιστορικό:
- λιποθυμιών,
- απώλειας συνείδησης,
- νευρολογικών επεισοδίων,
- καρδιολογικών συμπτωμάτων,
χρειάζεται φυσικά κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.
Δεν πρέπει κάθε σωματικό σύμπτωμα να αποδίδεται αυτόματα στο άγχος.
Φοβάμαι ότι θα πάθω κάτι και δεν θα μπορώ να επιστρέψω σπίτι
Αυτό συνδέει συχνά την αγοραφοβία με το άγχος υγείας.
Η σκέψη μπορεί να είναι:
«Κι αν πάθω έμφραγμα;»
«Κι αν ζαλιστώ;»
«Κι αν λιποθυμήσω;»
«Κι αν χρειαστώ γιατρό;»
Και τότε το σπίτι γίνεται το μέρος όπου:
«Ξέρω ότι είμαι κοντά στην ασφάλεια.»
Αλλά όσο περισσότερο απαιτείται αυτή η αίσθηση απόλυτης ασφάλειας, τόσο δυσκολότερο γίνεται να απομακρυνθείς.
Αγοραφοβία ή κοινωνικό άγχος;
Μπορεί να μοιάζουν αλλά ο βασικός φόβος είναι διαφορετικός.
Στην αγοραφοβία
Ο φόβος μπορεί να είναι:
«Δεν θα μπορέσω να φύγω.»
«Θα πάθω κάτι.»
«Δεν θα έχω βοήθεια.»
Στο κοινωνικό άγχος
Ο φόβος είναι περισσότερο:
«Θα με κοιτάξουν.»
«Θα γελοιοποιηθώ.»
«Θα καταλάβουν ότι αγχώνομαι.»
Φυσικά μπορούν να συνυπάρχουν.
Κάποιος μπορεί να φοβάται τόσο την κρίση πανικού όσο και το ότι οι άλλοι θα τη δουν.
Αγοραφοβία ή κατάθλιψη;
Η κατάθλιψη μπορεί επίσης να κάνει κάποιον να μη θέλει να βγει από το σπίτι.
Αλλά η εμπειρία είναι συνήθως διαφορετική.
Αγοραφοβία
«Θέλω να πάω, αλλά φοβάμαι.»
Κατάθλιψη
Μπορεί να είναι περισσότερο:
«Δεν έχω ενέργεια ή ενδιαφέρον να πάω.»
ή:
«Δεν μου προκαλεί τίποτα ευχαρίστηση.»
Η διάκριση δεν είναι πάντα τόσο καθαρή, γιατί οι δύο καταστάσεις μπορούν να συνυπάρχουν.
Μήπως απλώς έγινα αντικοινωνικός;
Όχι απαραίτητα.
Αν πριν:
- έβγαινες,
- ταξίδευες,
- πήγαινες μόνος σου παντού
και τώρα θέλεις να τα κάνεις αλλά ο φόβος σε σταματά, τότε είναι δύσκολο να το εξηγήσουμε απλώς ως «χαρακτήρα».
Μια χρήσιμη ερώτηση είναι:
«Δεν θέλω να βγω ή θέλω αλλά φοβάμαι να βγω;»
Μπορεί να ξεκινήσει ξαφνικά;
Ναι.
Μερικές φορές υπάρχει ένα πολύ σαφές γεγονός:
- πρώτη κρίση πανικού,
- λιποθυμία,
- τρομακτικό επεισόδιο υγείας,
- τραυματική εμπειρία.
Σε άλλες περιπτώσεις η αποφυγή αυξάνεται σταδιακά.
Μπορεί κάποιος μια μέρα να συνειδητοποιήσει:
«Έχουν περάσει μήνες και σχεδόν δεν πηγαίνω πουθενά μόνος.»
Τι είναι το anticipatory anxiety;
Είναι το άγχος πριν συμβεί κάτι.
Για παράδειγμα η έξοδος είναι αύριο στις 19:00.
Αλλά από σήμερα αρχίζεις:
«Πώς θα πάω;»
«Τι θα γίνει αν με πιάσει;»
«Πού είναι η έξοδος;»
«Πόσο μακριά θα είμαι από το σπίτι;»
Έτσι μπορεί να υποφέρεις από μία έξοδο 24 ώρες πριν καν συμβεί.
Και τελικά η αναμονή μπορεί να είναι χειρότερη από την ίδια την έξοδο.
Πώς ξεπερνιέται ο φόβος να βγω από το σπίτι;
Η θεραπεία συνήθως δεν βασίζεται στο:
«Πρέπει απλώς να πιέσεις τον εαυτό σου.»
Ούτε όμως στο:
«Μείνε μέσα μέχρι να νιώσεις έτοιμος.»
Συχνά χρησιμοποιείται σταδιακή έκθεση.
Δηλαδή δημιουργείται μια κλίμακα από εύκολες προς δυσκολότερες καταστάσεις.
Παράδειγμα σταδιακής έκθεσης
Η κλίμακα θα μπορούσε να είναι:
Βήμα 1
Στέκομαι για λίγα λεπτά έξω από την εξώπορτα.
Βήμα 2
Περπατάω μέχρι το τέλος του δρόμου.
Βήμα 3
Κάνω έναν γύρο του τετραγώνου.
Βήμα 4
Πηγαίνω μόνος στο περίπτερο.
Βήμα 5
Περπατάω 10–15 λεπτά μακριά από το σπίτι.
Βήμα 6
Κάθομαι σε ένα καφέ για λίγα λεπτά.
Βήμα 7
Πηγαίνω σε ένα μικρό κατάστημα.
Βήμα 8
Κάνω μία μικρή διαδρομή με αυτοκίνητο ή λεωφορείο.
Βήμα 9
Μπαίνω σε χώρο με περισσότερο κόσμο.
Βήμα 10
Κάνω μεγαλύτερη διαδρομή μόνος.
Δεν υπάρχει μία σωστή λίστα για όλους.
Ο στόχος είναι η δυσκολία να είναι αρκετή ώστε να προκαλεί μάθηση, αλλά όχι τόσο ακραία ώστε να γίνεται χαοτική.
Πρέπει να περιμένω να φύγει το άγχος πριν κάνω το επόμενο βήμα;
Όχι απαραίτητα.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι από:
«Θα βγω όταν δεν φοβάμαι.»
σε:
«Μπορώ να βγω παρότι φοβάμαι.»
Αν περιμένεις να μη νιώθεις καθόλου άγχος για να κάνεις κάτι, μπορεί να περιμένεις για πάντα.
Η αυτοπεποίθηση συχνά έρχεται μετά την πράξη, όχι πριν.
Πρέπει να γυρίσω σπίτι μόλις με πιάσει άγχος;
Αν υπάρχει πραγματικό ζήτημα ασφάλειας, φυσικά πρέπει να φροντίσεις τον εαυτό σου.
Αλλά στην έκθεση, όταν κάθε αύξηση άγχους οδηγεί άμεσα σε:
«τρέχω σπίτι»,
ο εγκέφαλος μπορεί να μάθει:
«Ο μόνος λόγος που επέζησα ήταν ότι έφυγα.»
Όταν είναι ασφαλές, το θεραπευτικό ζητούμενο είναι συχνά να παραμείνεις αρκετά ώστε να μάθεις:
«Το άγχος μπορεί να υπάρχει χωρίς να χρειάζεται να δραπετεύσω.»
Τι να κάνω αν με πιάσει κρίση πανικού έξω;
Αν βρίσκεσαι σε ασφαλές μέρος:
- προσπάθησε να μείνεις εκεί,
- παρατήρησε τι συμβαίνει,
- άφησε την αναπνοή να επανέλθει φυσικά,
- θύμισε στον εαυτό σου ότι ο πανικός έχει κύμα: ανεβαίνει και πέφτει,
- στρέψε μέρος της προσοχής στο περιβάλλον αντί να ελέγχεις κάθε αίσθηση.
Ο στόχος δεν είναι:
«Πρέπει να σταματήσω την κρίση τώρα.»
Αλλά:
«Μπορώ να περάσω μέσα από αυτήν.»
Βοηθούν οι αναπνοές;
Μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση της υπεραναπνοής και της έντασης.
Χρειάζεται όμως προσοχή να μη μετατραπούν σε:
«Αν δεν κάνω ακριβώς αυτή την αναπνοή, θα συμβεί κάτι.»
Γιατί τότε μπορεί να λειτουργούν ως νέα συμπεριφορά ασφάλειας.
Να έχω κάποιον μαζί μου;
Στην αρχή μπορεί να είναι χρήσιμο.
Αλλά αν το τελικό μήνυμα γίνει:
«Δεν μπορώ ποτέ να βγω μόνος»,
η εξάρτηση από τον συνοδό μπορεί να διατηρεί το πρόβλημα.
Η σταδιακή θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει και μείωση τέτοιων safety behaviors.
Τι είναι η CBT για αγοραφοβία;
Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) εξετάζει:
- τις φοβιστικές προβλέψεις,
- τον φόβο των σωματικών συμπτωμάτων,
- τις αποφυγές,
- τα safety behaviors,
- και τον κύκλο πανικού.
Η έκθεση αποτελεί βασικό στοιχείο.
Σε κάποιον που φοβάται ιδιαίτερα τα συμπτώματα του πανικού μπορεί να χρησιμοποιηθεί και interoceptive exposure.
Τι είναι η interoceptive exposure;
Είναι η ελεγχόμενη θεραπευτική έκθεση σε σωματικές αισθήσεις που φοβάται κάποιος.
Για παράδειγμα μπορεί να προκαλούνται με ασφαλή τρόπο αισθήσεις όπως:
- ταχυκαρδία,
- ελαφριά ζάλη,
- γρήγορη αναπνοή.
Ο στόχος είναι να μάθει το άτομο:
«Αυτές οι αισθήσεις είναι δυσάρεστες, αλλά δεν σημαίνουν απαραίτητα καταστροφή.»
Αυτό γίνεται μέσα σε κατάλληλο θεραπευτικό πλαίσιο.
Χρειάζονται φάρμακα;
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί φαρμακευτική αγωγή, συχνά αντικαταθλιπτικά όπως SSRIs, ιδιαίτερα όταν υπάρχει:
- διαταραχή πανικού,
- αγοραφοβία,
- σοβαρή λειτουργική επιβάρυνση.
Η απόφαση χρειάζεται να γίνεται από γιατρό και ανάλογα με το ιστορικό.
Η ψυχοθεραπεία παραμένει σημαντική επειδή δουλεύει άμεσα πάνω στις:
- αποφυγές,
- φοβιστικές προβλέψεις,
- συμπεριφορές ασφάλειας.
Τι γίνεται αν έχω μείνει μέσα για μήνες;
Δεν σημαίνει ότι πρέπει αύριο να πας:
στο πιο γεμάτο εμπορικό κέντρο της πόλης.
Αν η αποφυγή έχει γίνει σοβαρή, τα βήματα μπορούν να ξεκινήσουν πολύ μικρά.
Ακόμη και:
- η εξώπορτα,
- η είσοδος της πολυκατοικίας,
- λίγα μέτρα από το σπίτι
μπορούν να αποτελέσουν πραγματική έκθεση.
Το πόσο μικρό είναι το βήμα δεν έχει τόση σημασία όσο το ότι κινείται προς την ελευθερία αντί προς μεγαλύτερη αποφυγή.
Γιατί κάποιες μέρες μπορώ και άλλες όχι;
Επειδή το άγχος δεν είναι σταθερό.
Επηρεάζεται από:
- ύπνο,
- στρες,
- καφεΐνη,
- διάθεση,
- προηγούμενες εμπειρίες,
- σωματική κατάσταση.
Μια δύσκολη ημέρα δεν σημαίνει ότι:
«Γύρισα στο μηδέν.»
Η πρόοδος στις αγχώδεις διαταραχές σπάνια είναι τέλεια ευθεία γραμμή.
Τι γίνεται αν πάω κάπου και πανικοβληθώ;
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η έκθεση απέτυχε.
Μερικές φορές η επιτυχία είναι:
«Πανικοβλήθηκα και παρ’ όλα αυτά παρέμεινα.»
ή:
«Ένιωσα χάλια αλλά κατάλαβα ότι μπορώ να το αντέξω.»
Στη θεραπεία των φοβιών, επιτυχία δεν σημαίνει πάντα:
μηδέν άγχος.
Μπορεί να σημαίνει:
περισσότερη ελευθερία παρά το άγχος.
Πόσο καιρό χρειάζεται για να ξεπεραστεί;
Δεν υπάρχει ένας χρόνος για όλους.
Εξαρτάται από:
- πόσο έντονος είναι ο φόβος,
- πόσο μεγάλη είναι η αποφυγή,
- πόσο καιρό υπάρχει,
- αν συνυπάρχουν κρίσεις πανικού,
- αν υπάρχουν άλλες αγχώδεις ή καταθλιπτικές δυσκολίες,
- τη συνέπεια της θεραπείας και της έκθεσης.
Συνήθως η αλλαγή γίνεται σταδιακά.
Μπορεί να φύγει εντελώς;
Πολλοί άνθρωποι βελτιώνονται σημαντικά και μπορούν να ξανακάνουν πράγματα που είχαν εγκαταλείψει.
Ο στόχος όμως δεν χρειάζεται να είναι:
«Δεν θα νιώσω ποτέ ξανά άγχος έξω.»
Ένας πιο ρεαλιστικός και ισχυρός στόχος είναι:
«Το άγχος μπορεί να έρθει και εγώ μπορώ να συνεχίσω.»
Τι δεν βοηθά μακροπρόθεσμα;
Όταν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για να εξαφανίζεται κάθε αβεβαιότητα, μπορεί να διατηρούν τον φόβο:
- συνεχής αποφυγή,
- ακύρωση σχεδίων,
- να μη βγαίνεις ποτέ μόνος,
- συνεχές checking για το πώς νιώθεις,
- να κάθεσαι πάντα δίπλα στην έξοδο,
- να επιστρέφεις σπίτι μόλις εμφανιστεί άγχος,
- να σχεδιάζεις ολόκληρη τη ζωή γύρω από το πού υπάρχει «ασφάλεια».
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κόψεις όλα αυτά απότομα.
Συνήθως μειώνονται σταδιακά.
Το πιο δύσκολο σημείο: να εμπιστευτείς ότι μπορείς να αντέξεις το άγχος
Η αγοραφοβία συχνά λέει:
«Δεν πρέπει να με πιάσει άγχος έξω.»
Η θεραπεία προσπαθεί να μετακινήσει τη σκέψη προς:
«Ακόμη κι αν με πιάσει άγχος έξω, μπορώ να το διαχειριστώ.»
Αυτό αλλάζει εντελώς τον στόχο.
Δεν χρειάζεται να ελέγξεις το σώμα σου σε κάθε στιγμή.
Χρειάζεται να μάθεις ότι δεν χρειάζεται να έχεις απόλυτο έλεγχο για να είσαι ασφαλής.
Πότε πρέπει να ζητήσω βοήθεια;
Αξίζει να μιλήσεις με επαγγελματία ψυχικής υγείας όταν:
- αποφεύγεις όλο και περισσότερα μέρη,
- δεν μπορείς να βγεις μόνος,
- έχεις συχνές κρίσεις πανικού,
- έχεις σταματήσει να εργάζεσαι ή να σπουδάζεις,
- οι κοινωνικές σχέσεις έχουν περιοριστεί,
- η ζωή σου οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από την αποφυγή.
Ιδιαίτερα χρήσιμη μπορεί να είναι η θεραπεία με επαγγελματία που έχει εμπειρία σε:
- CBT,
- διαταραχή πανικού,
- αγοραφοβία,
- exposure therapy.
Συμπέρασμα
Το «φοβάμαι να βγω από το σπίτι» δεν σημαίνει πάντα αγοραφοβία.
Μπορεί να σχετίζεται με:
- πανικό,
- φόβο αδιαθεσίας,
- κοινωνικό άγχος,
- άγχος υγείας,
- κατάθλιψη,
- τραύμα,
- άλλες αγχώδεις δυσκολίες.
Στην αγοραφοβία όμως υπάρχει συχνά ένας βασικός φόβος:
«Κι αν μου συμβεί κάτι σε ένα μέρος από το οποίο δεν μπορώ εύκολα να φύγω ή να λάβω βοήθεια;»
Η αποφυγή προσφέρει άμεση ανακούφιση.
Αλλά μπορεί σταδιακά να μικρύνει τη ζωή.
Η λύση συνήθως δεν είναι ένα τεράστιο άλμα.
Είναι η αντίθετη πορεία:
πόρτα → δρόμος → τετράγωνο → κατάστημα → διαδρομή → άνθρωποι → περισσότερη ελευθερία.
Μικρά βήματα.
Επαναλαμβανόμενα.
Μέχρι το σπίτι να πάψει να είναι το μοναδικό μέρος όπου πιστεύεις ότι μπορείς να αισθανθείς ασφαλής.
Αποποίηση ευθύνης
Το περιεχόμενο του Psychopolis έχει ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί διάγνωση ή εξατομικευμένη θεραπευτική οδηγία. Αν η αποφυγή εξόδου από το σπίτι επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά σας, απευθυνθείτε σε κατάλληλο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Νέα ή σοβαρά σωματικά συμπτώματα χρειάζονται επίσης κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.
